ABD’de enflasyonun 31 yılın zirvesini görmesi endişeleri artırırken analistler, yüksek enflasyonun beklenenden daha uzun süre etkili olabileceğini ve ABD Merkez Bankasını (Fed) faiz oranlarını artırmaya daha erken yönlendirebileceğini belirtiyor.
Ülkede enerjiden gıdaya son dönemde hız kazanan fiyat artışları, Amerikalı tüketicilerin yaşam maliyetinde 1990’dan bu yana kaydedilen en yüksek yıllık artışa neden oldu.
Koronavirüs (Kovid-19) salgınından kaynaklanan tedarik zincirindeki sıkıntılar, dünya genelinde fiyat artışlarını körüklemeye devam ediyor.
Salgınının neden olduğu şokun ardından toparlanmaya devam eden ABD ekonomisinde de yüksek enflasyon en önemli konu başlıklarından biri olmayı sürdürüyor.
Ülkede enerjiden gıdaya son dönemde hızlanan fiyat artışları, Amerikalı tüketicilerin yaşam maliyetinin kayda değer oranda artırdı.
ABD Çalışma Bakanlığının son verileri, ülkede enflasyonun 31 yılın en yüksek seviyesine çıktığını gösterdi. Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), ekimde aylık bazda %0,9 ve yıllık bazda %6,2 artarak beklentileri aştı.
Yıllık enflasyon bu dönemde Kasım 1990’dan bu yana kaydedilen en büyük yükselişi gösterdi.
ENERJİ VE GIDA FİYATLARI ENFLASYONU KÖRÜKLÜYOR
ABD’de enerji ve gıda fiyatlarındaki yükseliş, enflasyonun itici güçleri olmaya devam etti.
Bu dönemde en yüksek artışı gösteren enerji endeksi, aylık %4,8 artarken, yıllık %30’luk yükseliş kaydetti. Enerji fiyatlarındaki yükseliş Eylül 2005’ten bu yana en büyük yıllık artış oldu. Enerjinin alt kalemlerine bakıldığında ise benzin fiyatlarının aylık %6,1 ve yıllık %49,6 arttığı dikkati çekti.
Gıda enflasyonu ise ekimde aylık %0,9 ve yıllık %5,3 olarak kaydedildi. Enflasyon hesaplamasında yer alan marketlerdeki 6 ana gıda grubunun tümünde yükseliş sürerken, en çok artış %11,9 ile “et, kümes hayvanları, balık ve yumurta” grubunda gerçekleşti. ABD’de market alışverişinin maliyetini en çok artıran “et, kümes hayvanları, balık ve yumurta” grubunun altında ise sığır ve dana eti fiyatlarındaki yıllık %20’yi aşan artış öne çıktı.
Amerikalıların barınma maliyeti de aynı dönemde aylık %0,5 ve yıllık %3,5’lik artış gösterdi.
Söz konusu dönemde fiyat artışlarıyla dikkati çeken bir diğer kalemse ikinci el araçlar oldu. Ülkede ikinci el araç fiyatları aylık %2,5 artarken, yıllık %26,4 yükseldi.
ENFLASYON BEKLENTİLERİ YÜKSELİŞTE
Analistler, son verilerin, küresel tedarik zincirindeki sıkıntıların yaşandığı bir ortamda, fiyat baskılarının ekonomide beklenenden daha uzun süre etkili olabileceğine ilişkin endişeleri artırdığını belirtti.
Son olarak New York Fed’in verileri, Amerikalı tüketicilerin 12 ayı kapsayan kısa vadeli medyan enflasyon beklentilerinin ekimde 0,4 puan artışla %5,7’ye yükselerek yeni zirveye ulaştığını ortaya koydu. Piyasaların ekim ayında 2022 enflasyonu için medyan beklentisi de %3,3’e çıktı.
Yüksek enflasyonun ücret artışlarını aşındırdığını belirten analistler, Amerikalıların ekonomi konusunda daha endişeli hale geldiğine dikkati çekti.
ABD Başkanı Joe Biden ise enflasyon verisinin ardından yaptığı açıklamada enflasyon eğilimini tersine çevirmenin kendisi için en önemli öncelik olduğunu vurguladı. Fiyat artışlarında en büyük payın enerji fiyatlarında olduğuna işaret eden Biden, Ulusal Ekonomi Konseyi’ni bu maliyetlerin daha da düşürülmesi üzerinde çalışmak için yönlendirdiğini, Federal Ticaret Komisyonu’ndan ise enerji sektöründeki herhangi bir piyasa manipülasyonuna veya fahiş fiyat uygulamasına karşı harekete geçmesini istediğini bildirdi.
VERİLERE GÖRE ENFLASYON “GEÇİCİ” DEĞİL
Politika yapıcılar enflasyonun “geçici” olduğu görüşünü savunmayı sürdürürken, 31 yılın zirvesine çıkan enflasyon verisi bu görüşe meydan okumaya devam etti.
Fed, varlık alımlarının hızında azalmaya gitme kararı alınan Federal Açık Piyasa Komitesinin (FOMC) son toplantısının ardından yaptığı açıklamada, enflasyonun büyük ölçüde geçici olması beklenen faktörleri yansıtacak şekilde yükseldiğini belirterek, salgın ile ekonominin yeniden normalleşmesiyle ilgili arz ve talep dengesizliklerinin bazı sektörlerde önemli fiyat artışlarına katkıda bulunduğu kaydetmişti.
Son veriler, yüksek enflasyonun Fed’in faiz artırım planını nasıl etkileyeceğine dair soru işaretlerini de artırdı.
Fed Başkanı Jerome Powell son olarak faiz oranlarının artırılmasında sabırlı olabileceklerini ancak enflasyondaki gelişmelere bir yanıt verilmesi gerekirse tereddüt etmeyeceklerini ifade etmişti.
Analistler, ülkede enflasyonun yüksek seyretmeye devam etmesi halinde Fed’in parasal genişlemesinde önemli bir oranda daralmaya ve faiz oranlarını artırmaya ihtiyaç duyabileceğine dikkati çekti.
