Artun ÇAĞA
KKTC’de enflasyonunun %53.36 oranıyla son 21 yılın zirvesine çıktığı Ocak 2022 sonunda, gıda enflasyonunun iyice kontrolden çıktığı ve %66 seviyesinin de geçildiği dikkati çekti.
Açıklanan resmi verilere göre gıda enflasyonu yıllık bazda %66.76 ile 2001’den sonraki en yüksek oranına yükseldi. Gıda enflasyonu geçtiğimiz Ocak ayında %6.51 oranında yükselirken, %5.48 oranında gerçekleşen aylık enflasyona tek başına %1.22 oranında etki etti.
Son 21 yıla kıyasla yıllık bazda zirve yapan gıda enflasyonu geçtiğimiz yılın Aralık ayında %58.21, Kasım ayında %35.54, Ekim ayında %30.72, Eylül ayında %28.05, Ağustos ayında %30.23, Temmuz ayında %26.30, Haziran ayında da %20.36 düzeyinde açıklanmıştı. Ocak 2021’de gıda enflasyonu yıllık bazda (Ocak 2020’ye göre) %10.60 oranında saptanmıştı.
İstatistik Kurumu’nun açıkladığı rakamlara göre Ocak 2021-Ocak 2022 arasındaki periyotta diğer ana gıdalar bir yana sadece ekmeğin fiyatı %94.32 oranında arttı. Resmi veriler, ekmek fiyatında geçtiğimiz Ocak ayında ekmeğin fiyatının %0.89 oranında ucuzladığını iddia ediyor.
Kurumun verileri geçtiğimiz Eylül’de %21.05, Ekim’de %23.63, Kasım’da %27.39, Aralık’ta %46.09 olan yıllık genel enflasyon oranının %53.36 oranına uçtuğunu da gösteriyor.
GIDADA REKOR EKMEKTE
Başbakanlığa bağlı İstatistik Kurumu verilerine göre, her evin vazgeçilmezi temel gıda maddelerinden ekmeğin fiyatı Ocak 2021-Ocak 2022 periyodunda (bir yılda) %94.32 oranında zamlandı. Geçtiğimiz yılın son üç ayında ekmeğe Ekim’de %3.16 oranında, Kasım’da 29.67 oranında, Aralık’ta da 18.12 oranında zam yapılmıştı.
Ocak 2022 sonuna göre bir yıllık periyotta Tüketici Fiyat Endeksi’nde kapsanan (TÜFE) “En Ağırlıklı 40 Madde” içinde yer alan gıdalardan kuzu eti pirzolada yıllık bazda %28.77 oranında (aylık %4.66), dana eti kıymada %27.27 oranında (aylık %9.88), hellimde %66.67 oranında (aylık %1.67), temizlenmiş bütün tavukta %86.09 oranında, sütte (uzun ömürlü) %64.45 oranında (aylık %0.99), su (damacana) %40.79 oranında (aylık %0.61) ve yoğurtta da %79.57 oranında (aylık %2.63) artışlar yaşandı.
Et, kıyma ve su dışındaki ürünlere gelen astronomik zamların hem gıda enflasyonunu hem genel enflasyonu hem de Türk Lirası’nın dövizler karşısındaki değer kaybını geçtiği de dikkati çekti.
OCAK 2021’DE %10.60 ORANINDAYDI
Geçtiğimiz ay sonu itibarıyla saptanan yıllık gıda enflasyonu oranı bir önceki yılın gıda enflasyon oranından %529 oranında daha yüksek. Ocak 2021’de gıdadaki yıllık enflasyon oranı sadece %10.60 düzeyinde saptanmıştı.
Ocak 2021 sonunda; ana harcama gruplarının en önemlisi olan “Gıda ve Alkolsüz İçecek” başlığındaki endeks değeri de (TÜFE), bir önceki yılın aynı dönemine göre 153 puan arttı. Ocak 2021’de 230 olan endeks değeri Aralık 2021’de 384’e ulaşırken, endeksteki söz konusu yükseliş, bir yıllık sürede gıdada yaşanan fiyat artışlarına işaret ediyor.
GENEL ENFLASYONDAN AYRIŞTI
Ülkedeki gıda enflasyonunun genel enflasyondan ayrışması Ocak 2022’de iyice belirgin hale geldi. Geçtiğimiz yılın Temmuz ve Ağustos aylarında oluşan açık fark Eylül, Ekim’de de sürerken, Kasım ve Aralık aylarında gıda enflasyonu-genel enflasyon makası iyice açılmıştı.
Resmi veriler, gıda enflasyonunun toplam yıllık genel enflasyondan 13.4 puan (%25) daha yüksek seviyede olduğunu gösteriyor.
Kurumun verileri ülkenin genel enflasyon oranı ile gıda ve alkolsüz içecekler ana başlığındaki enflasyonunun uzun süre benzer değerlerde gerçekleştiğini ortaya koyarken, Şubat 2021’den itibaren makasın gıda enflasyonu lehine açılmaya başladığı görülüyor.
