Türkiye Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurulu, yurt dışı yerleşiklerin Türk bankalarından TL almasıyla sonuçlanan swap, forward, opsiyon ve diğer türev işlemlerde, işlemin tutarının işlemi yapan Türk bankasının en son hesaplanan özkaynağının yüzde 1’i ile sınırladı.
Swap sınırlamaları ilk kez Ağustos 2018 kur krizi ardından uygulanmaya alınmıştı. TL‘nin değer kaybetmesini önlemek adına yabancıların dövizle TL likiditesi sağlamasını engellenmişti.
BDDK 2018’den başlayarak bu aracı kullanmaya başlamış ve kademeli olarak sınır özkaynağın yüzde 50’si ile başlamış ve en son 9 Şubat’ta yüzde 10’a kadar indirilmişti. Bu sınırlama, TL’nin hızlı değer kaybettiği dönemlerde genel olarak yurtdışı bankaların swap ile TL alıp bunun açığa satılması ve dövizin Türkiye piyasalarında çok kısa vadeli işlemlerde kullanılmasının önüne geçilmesi için getiriliyor.
BDDK’dan yapılan açıklamada, oranın indirilmesi yanında, uzun vadeli işlemlerde tanınan esneklikler de kaldırılarak sınır yüzde 1 olarak tek seviyede belirlendi. Ayrıca, vadeli bir işlem gerçekleştiği için anlaşılan vadeden önce her ne sebeple olursa olsun bozulmak istenmesi veya uzatma yönünde değişiklik istenmesi halinde BDDK’dan izin alınması zorunluluğu getirildi.
İLERİ VALÖRLÜ İŞLEMLERDE DE DEĞİŞİKLİK
Benzer şekilde yapılan türev işlemlerinde, ileri valörlü (işlemin gerçekleşmesinin belirlenen bir tarihte gerçekleşmesi) sınır vadeye göre farklılaştırıldı. Buna göre işlemler hiçbir takvim gününde, son hesaplanan özkaynakların vadesine 7 gün kalan işlemler için yüzde 1’i, vadesine 30 gün kalan işlemler için yüzde 2’yi, vadesine 1 yıl kalan işlemler için yüzde 10’u geçemeyecek. Vade bozulması ya da uzatılması için BDDK’dan izin alınması zorunluluğu bu işlemler için de geçerli kılındı.
LONDRA SWAP PİYASASINI KULLANIM…
Dünya gazetesinin haberine göre, BDDK’nın swap düzenlemesi ile dövizdeki kur hareketliliğindeki artışı önlemeyi amaçladığını belirten ekonomistler, yüzde 1’lik oranın pratikte swap hattını kapatmak anlamına geldiğini ifade ediyor. Ek olarak, hisse senedi satışına neden olabileceği kaydediliyor.
Bankacıların yaptığı hesaplamaya göre bankacılık sektörünün özkaynakları yaklaşık 100 milyar dolar düzeyinde. Böylece TL alım yönlü swap işlemlerinde limit 1 milyar doların altına, satımlarında ise 1 hafta için 1 milyar 30 gün için 2 milyar dolar, 1 yıl vade için ise 10 milyar doların altına inmesi gerekecek.
Bir bankanın döviz masası işlemcisi, “BDDK’nın yeni düzenlemesi Londra swap piyasası kullanım imkanının tam olarak ortadan kalktığı anlamına geliyor. Hesaplamamıza göre alım yönlü toplam swap 10 milyar doların biraz üzerinde. Bu 1 milyar doların altına gerileyecek. Yabancılar TL‘de pozisyon almak için bu piyasayı kullanıyordu. Artık tek seçenekleri BIST bünyesinde işlem yapmak. Yabancı yatırımcı açısından spekülatif pozisyon alımları için kullanılan swap adımına sınırlama geldiği için TL‘ye ilk aşamada destek gelir” dedi.
“ORTA VADEDE KURU YUKARI TETİKLER”
InvestAZ Araştırma Uzmanı Mehmet Bilal Bircan ise, “Açıklamada, COVID-19 salgınının yol açtığı finansal risk artışının ve ekonomimize yönelik diğer risklerin yönetilmesi için atılan adımları ve alınan tedbirleri desteklemek olduğu vurgulansa da kararın Bankan Soylu’nun istifa açıklamasından sonra gelmesi BDDK’nın kararının kısa vadede daha çok kur üzerindeki yukarı yönlü etkileri azaltmak olduğu söylenebilir. Diğer yandan kararın orta vadede TL takası gerçekleşme imkanını kısıtladığı için kur üzerinde yukarı yönlü hareketleri tetiklemeye devam edebilir.” yorumunu yaptı
Düzenlemenin dolarda dışarıdan oluşabilecek oynaklığı önlemeyi amaçladığını ifade eden İntegral Yatırım Araştırma Direktörü Tuncay Turşucu, “Kur da ilk etapta hafif aşağı etki olabilir” dedi.
