COVID-19 salgını ülkedeki tüm sosyo-ekonomik dengeleri bozarken, UBP-HP hükümeti 9 Mart’tan itibaren ardı ardına kararlarla hem sağlıktaki krizi hem de ekonomideki krizi idare etmeye çaba harcıyor.
Hükümet, aldığı ilk kararlarla COVID-19 pandemisinin yayılmasının engellenmesi ana hedef olarak belirledi, ancak bu kararlar, ekonominin çarklarının da neredeyse durmasını beraberinde getirdi.
Ortaya çıkan ekonomik olumsuzluklar “Yasa Gücünde Kararnameler” ile aşılmaya çalışılıyor. KKTC Anayasası’nın 112. Maddesi hükümete, “ekonomik krizlerde sadece ekonomi konusunda yasa gücünde kararname çıkarma yetkisini veriyor” ancak, ancak bu kararnameler, “bir defaya mahsus olmak üzere” sadece “6 ay” uygulamada kalabiliyor. Anayasaya göre kararnamelerin Cumhuriyet Meclisi’nden de onay alması gerekiyor.
COVID-19 yıkımına karşı çıkarılan yasa gücünde kararnamelerin dikkat çekenleri:
– Her türlü maaş, ücret ve maaş nitelikli ödeme veya katkılar ile emekli maaşlarından yapılacak olan kesintiler hakkındaki kararname.
– Banka ve Sigorta işlemleri vergisi ile özel iletişim hizmetleri vergisi yükümlülerinin geçici vergi yükümlüsü olarak belirlenmesini sağlayan kararname.
– Sosyal Sigortalar Yasası kapsamında olan ve faaliyeti durdurulan ancak, prim ödemesi gereken sigortalıların primlerinin ödeme süresini uzatan kararname.
– İhtiyat Sandığı Dairesi (İSD) bünyesindeki İstihdam Destek Merkezi’nden (İDM) istihdamın sürdürülebilirliği amacıyla istihdam destek ödemesi yapılması hakkındaki kararname.
– Kamu Görevlileri Yasası’nda yer alan “hayat pahalılığı (HP) ödeneğinin” 4 ay süreyle durdurulması kararnamesi.
– Emeklilik Yasası’nda yer alan “HP ödeneğinin” 4 ay süreyle durdurulması kararnamesi.
– Kamu Sağlık Çalışanları Yasası’nda yer alan “HP ödeneğinin” 4 ay süreyle durdurulması kararnamesi.
– Öğretmenler Yasası’nda yer alan “HP ödeneğinin” 4 ay süreyle durdurulması kararnamesi.
– Polis Örgütü Yasası’nda yer alan “HP ödeneğinin” 4 ay süreyle durdurulması kararnamesi.
– Güvenlik Kamu Görevlileri Yasası’nda yer alan “HP ödeneğinin” 4 ay süreyle durdurulması kararnamesi.
– Sivil Savunma Teşkilatı Personel Yasası’nda yer alan “HP ödeneğinin” 4 ay süreyle durdurulması kararnamesi.
– Kıbrıs Türk Sosyal Sigortalar Yasası’nda yer alan “HP ödeneğinin” 4 ay süreyle durdurulması kararnamesi.
– Sosyal Güvenlik Yasası’nda yer alan “HP ödeneğinin” 4 ay süreyle durdurulması kararnamesi.
– Vergisini zamanında ödeyen yükümlülere %10 indirim yapılmasını sağlayan kararname.
– Prim ödeme mükellefiyeti olan sigortalıların Şubat ayı primlerinin ödeme süresinin 15 Nisan’a kadar uzatılması kararnamesi.
– İtirazlı veya kesinleştirilmiş vergilerde uzlaşma ile ödeme süresi geldiği halde kısmen veya tamamen ödenmemiş kamu alacaklarının tahsilatı kararnamesi.
– Devlete ait tüm kira sözleşmelerinden Nisan ve Mayıs aylarında doğan veya doğacak olan alacaklarına uygulanacak indirim veya erteleme kararnamesi.
– “Karşılıksız Çek-Ödenemez” mührü Basılmamış çekler ile 30 Haziran ve/veya bu tarihe kadar keşide edilen çeklerin ibrazını düzenleyen kararname.
– Motorlu Araçlar Yol ve Trafik Tüzüğü’nü revize eden kararname.
– Araç Kayıt, Muayene ve Ruhsatlandırma için Mart’ta tahakkuk eden ödemelerden Nisan’da ödenmesi koşulu ile gecikme zammı alınmaması kararnamesi.
– Her türlü maaş, ücret ve maaş nitelikli ödemelerden yapılan kesintilerin sürekli ve elzem görev yürütenlere geri ödenmesi hakkındaki kararname.
– Tüketicilerin Mart, Nisan ve Mayıs devrelerinde oluşacak elektrik tüketimlerine gecikme zammı uygulanmamasına ilişkin kararname.
– Kredi borçlularının kooperatiflere olan borçlarının ötelenmesi kararnamesi.
– Banka ve sigorta işlemleri vergisi ile özel iletişim hizmetleri vergisi yükümlülerinin geçici vergi yükümlüsü olarak belirlenmesini sağlayan kararname.
– İSD İstihdam Destek Merkezi’nden istihdamın sürdürülebilirliğini sağlamak amacıyla destek ödemesi yapılması hakkındaki kararname (Kapsamı da genişletildi).
– Motorlu araç ruhsat harçlarını zamanında internet üzerinden ödeyen araç sahiplerine yüzde 10 indirim yapılması kararnamesi.
– Araç Kayıt, Muayene ve Ruhsatlandırma için Mart ve Nisan’da tahakkuk eden ödemelerden Mayıs’ta ödenmesi koşuluyla gecikme zammı alınmaması kararnamesi.
ANAYASA NE DİYOR?
Madde 112, Yasa Gücünde Kararname
(1) Ekonomik konularda, ivedilik varsa, Bakanlar Kurulu yasa gücünde kararname çıkarabilir. Yasa gücünde kararname, Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girer ve aynı gün, gerekçesi ile birlikte Cumhuriyet Meclisine sunulur.
(2) Cumhuriyet Meclisine sunulan yasa gücünde kararnameler, İçtüzüğün, yasaların görüşülmesi için koyduğu kurallara göre komitelerde ve Genel Kurulda, diğer bütün konulardan önce, öncelik ve ivedilikle görüşülüp karara bağlanır.
(3) Meclis bu konudaki kararlarını doksan (90) gün içinde verir.
(4) Bu maddede öngörülen yasa gücünde kararnameler ile yeni mali yükümlülükler getirilemez, kişisel ve siyasal hak ve özgürlükler kısıtlanamaz.
İnfografik için: https://standardkibris.com/2020/04/hukumet-salginin-ekonomik-etkilerini-kararnamelerle-atlatmaya-calisiyor/
