Covid-19 aşıları yoksul ülkelere dağıtılmalı: Küresel ekonominin iyileşmesi ve sürü bağışıklığı ancak bu şekilde sağlanabilir

Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından yapılan yeni bir araştırma, yoksul ülkeleri aşılamanın hem dünyada sürü bağışıklığı sağlanması hem de ekonomik kayıpları daha aza indirgemesi bakımından daha önemli olduğunu ortaya koydu. Yapılan çalışmada, ABD, İngiltere ve Kanada gibi ülkelerin aşıları istiflemelerinin maliyetinin bu yıl 4,5 trilyonu doları bulacağı, ancak fakir ülkelerdeki insanların aşılanmamasının getirdiği küresel kayıpların 9 trilyon dolara ulaşacağı kaydedildi. Bu zararın yarısından fazlasının zengin ülkelerin karşılayacağını belirten uzmanlar, “Gelişmiş ülkeler salgını büyük ölçüde kontrol altına alsalar dahi, ihracat yaptıkları ülkelerde virüsün yayılıyor olması, onların GSYİH’sinde büyük düşüşlere yol açacak” uyarısında bulundu.

AŞILARI İSTİFLEMENİN MALİYETİ 4,5 TRİLYON DOLAR

Daha fakir ülkeleri Covid-19’a karşı aşılamanın sadece ahlaki bir zorunluluk değil, aynı zamanda ekonomik olduğunu savunan yeni bir araştırmaya göre, aşıları istiflemek zengin ülkelere bu yıl en az 4,5 trilyon dolara (33,37 trilyon TL) mal olacak.

COVAX’IN HEDEFİNE ULAŞMASI İÇİN YALNIZCA 27 MİLYAR DOLARA İHTİYAÇ VAR

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) tarafından gelişmekte olan ülkelere Covid-19 aşıları ve tedavilerini sunmak için oluşturulan COVAX programının bu yılki hedefine ulaşması için ise 27 milyar dolar (200,20 milyar TL) gerekiyor. Ancak, Uluslararası Ticaret Odası (ICC) tarafından desteklenen araştırma, COVAX’ın amacına ulaşamamasının küresel maliyetinin yanında bu rakamın oldukça küçük kalacağını gösteriyor. 

KÜRESEL EKONOMİK KAYBIN BU YIL 9 TRİLYON DOLARA ULAŞMASI BEKLENİYOR

ABD ve İngiltere gibi gelişmiş ekonomilere sahip ülkelerde nüfusun dört beş ay boyunca Covid-19’dan korunduğu, ancak gelişmekte olan ülkelerde uygulanan aşı dozlarının ihmal edilebilir düzeyde olduğu en uç senaryoda, bu yıl küresel kayıpların en az 9 trilyon dolar (66,73 trilyon dolar) olması bekleniyor. 

KAYIPLARIN YARISINDAN FAZLASINI ZENGİN ÜLKELER ÖDEYECEK

ABD’de yer alan Harvard Üniversitesi ve İstanbul’daki Koç Üniversitesi araştırmacıları tarafından yazılan raporda, zengin ekonomiler aşılanmamış ülkeleri içeren uluslararası tedarik zincirlerine bağımlı oldukları için, kayıpların yarısından fazlasını ödeyecekleri ifade edildi. Çalışmanın yazarları, “Bu nedenle, gelişmiş ekonomiler aşı dağıtımını küresel olarak koordine edilmiş bir temelde hızlandırmak için açık bir ekonomik teşvike sahiptir” değerlendirmesinde bulundu.

Bununla brilikte, araştırmaya göre gelişmekte olan ülkeler nüfuslarının yarısını yıl sonuna kadar aşılayabilmiş olsalar bile (sınırlı aşı tedariği nedeniyle olası görülmüyor),  kaybedilen küresel gayri safi yurt içi hasıla (GSYİH) yine de 4,4 trilyon dolar (32,66 trilyon TL) olacak. 

YOLSUL ÜLKELERİN 2025’E KADAR ÖNEMLİ ÖLÇÜDE AŞILANMASI BEKLENMİYOR

Öte yandan, Aralık ayından bu yana çoğunluğu zengin ülkelerde 40 milyondan fazla aşı dozu uygulandı, ancak bazı tahminlere göre, orta ve düşük gelirli ülkeler çok geride kalıyor ve birçoğunun en az 2025 yılına kadar önemli ölçüde aşılanması öngörülmüyor. COVAX, bu yıl üye ülkelerindeki nüfusun yalnızca yaklaşık yüzde  27’sini kapsayacak kadar yeterli dozu uygulama yolunda ilerlediğini duyurdu.

Araştırmacılar, ayrıca bu eşitsizliğin küresel pandemi nedeniyle yaşanan kayıpların toparlanmasını yavaşlattığı konusunda uyardı. Gelişmekte olan ve yükselen pazarlarda salgının devam eden yayılmasının, virüsün aşılarla kontrol altına alındığı zenginlerden ihracat için daha az müşteri anlamına geleceğini savunuldu.

Bunun yanı sıra, rapor aynı zamanda devam eden Covid-19 salgınları ve aşı sahiplerinin bulunduğu küresel pazardaki kilitlenmeler nedeniyle inşaat malzemeleri, araba parçaları ve tekstil ürünleri gibi şeyler için tedarik zincirlerindeki kesintileri de hesaba katıyor. 

YOKSUL ÜLKELER AŞILANMADIKÇA EKONOMİNİN TOPARLANMASI OLASI DEĞİL

Çalışmanın yazarları, “Belirli bir ülkenin aşıya erişimi olsa bile, ticari ortaklarının aşılara erişimi olmadığında GSYİH’sinde bir düşüş ortaya çıkıyor. Küresel koordinasyonun yokluğunda, zengin ülkeler virüsü başarıyla kontrol altına alsalar bile, diğer ülkelerde bu durum gerçekleşmedikçe salgınla mücadele etmeye devam edecek” ifadelerini kullandı.