Ekonomik açıdan oldukça zor günlerden geçen KKTC’de bir süredir gündemde olan asgari ücret Türk Lirası olarak artarken, döviz karşılığı değeri düşüyor.
Bugünkü 4,400 TL’lik brüt asgari ücret 510 dolara (nette 443 dolar) denk gelirken, bu miktar 2009’daki 1,007 dolarlık asgari ücretten %98 oranında daha az. Başka deyişle asgari ücretlinin reel alım gücü (değişen ve çeşitlenen ihtiyaçlara rağmen) 2009’dan bu yana yarı yarıya azalmış durumda.
STANDARD Kıbrıs’ın KKTC Merkez Bankası, Çalışma Bakanlığı ve Başbakanlık verilerinden derlediği bilgiler; özellikle 2010 yılından bugüne kadarki süreçte brüt asgari ücret ile döviz karşılığı arasındaki makasın her geçen gün arttığını gösteriyor.
2008 yılının başında asgari ücrette ilk kez Türk Lirası ile ABD Doları karşılığı (2000’ler sonrası) tarihteki en yakın noktaya gelmişti. 1 Ocak 2008 itibarıyla geçerli olan 1,060 TL’lik asgari ücret 151 birimlik farkla 909 dolara denk geliyordu.
Doların “BİN” sınırını aşması ise bir sonraki asgari ücrette gerçekleşti. 1 Ekim 2009’dan itibaren geçerli olan 1,190 TL’lik asgari ücret o günkü resmi kurdan 1,007 dolara denk geliyordu.
2008 krizinde asgari ücretin döviz karşılığı en yüksek noktada olduğu için ülkede fazla tahribat yaratmazken, 2010’dan itibaren sendikaların “azdır”, işverenlerin “çoktur” şikayetleri eşliğinde sürekli olarak aşağıya doğru dalgalanmaya başladı.
Günlerdir “değişsin-değişmesin” tartışmaları içinde halen brüt 4 bin 400, net 3 bin 828 TL olan asgari ücretin 9 Ağustos tarihindeki dolar karşılığı değeri brütte 510 dolara, nette 443 dolara denk geliyordu. Başka deyişle asgari ücretlinin 2009’daki 1,007 dolarlık geliri, %98 oranında düşmüş durumda.
ASGARİ ÜCRETİN SİYASİ PARTİLER VE DÖVİZ İLİŞKİSİ
Asgari ücretin siyasi bacağına baktığımız zaman, iktidarda hangi partilerin olduğunun pek de fark etmediği görülüyor.
Türk Lirası’ndan altı sıfırın atılması sonrasını baz aldığımız araştırmada, sadece 2 siyasi partiye mensup 9 başbakanın görev yaptığı ancak, asgari ücretin döviz karşısındaki düşük seyrinin istisnai durumlar hariç pek de değişmediği görülüyor.
2005 yılında ilk kez başbakanlık koltuğuna oturan CTP’li Ferdi Sabit Soyer hükümeti, döviz karşısında oldukça düşük seviyede devraldığı asgari ücreti ilk döneminde 290 sterlin olarak belirledi.
2005’ten 2008’in üçüncü çeyreğine kadar değişen kabinelerle iktidarda kalan Soyer’in son döneminde (2. Soyer hükümeti-değişiklik-) asgari ücret sterlin karşısında ülke tarihindeki en yüksek miktar olan 550 sterline (1,007 dolar, 683 Euro) kadar tırmandı.
8. Eroğlu hükümeti döneminde 518 sterline, Küçük hükümeti döneminde ise 489 sterline gerileyen asgari ücret, 2019’da Tatar hükümeti döneminde çok kısa bir süre 504 sterlinde kalırken, bir kez daha 500 sterlin sınırına yaklaşamadı.
Ersan Saner hükümetinin 437 sterlin olarak devraldığı asgari ücret 9 Ağustos itibarıyla 367 sterline kadar geriledi.
Konuyla ilgili olarak görüştüğümüz ekonomistler, 2005 yılında 290 sterlinlik değeriyle bugünden daha düşük görünen asgari ücretin reel alım gücünün daha yüksek olduğuna da işaret ediyor.
