Artun ÇAĞA
KKTC Merkez Bankası’nın verilerine göre Ocak-Eylül 2021 periyodunda bin 037 (1,037) kişi çek yasağına takıldı. Çek yasaklı sayısı 2020’nin üçüncü çeyreği sonunda bin 216 (1,216) kişi olarak kayıtlara geçmişti.
Merkez Bankası’nın verileri 2021 yılının Ocak-Mart dönemini kapsayan ilk çeyreğinde 317 kişinin, Nisan-Haziran dönemini kapsayan ikinci çeyreğinde 356 kişinin, Temmuz-Eylül dönemini kapsayan üçüncü çeyreğinde 364 kişinin “çek kullanmaktan men edildiğini” gösteriyor.
İkinci çeyrekte birinci çeyreğe kıyasla %12.3 oranında, üçüncü çeyrekte ikinci çeyreğe kıyasla %2.25 oranında artış gösteren çek yasaklı sayısının, bozulan ekonominin de etkisiyle dördüncü çeyrekte rekor oranda yükselmesi bekleniyor.
KKTC Merkez Bankası’nın verilerine göre çek yasaklı sayısı Ocak ayında 123, Şubat’ta 70, Mart’ta 124, Nisan’da 138, Mayıs’ta 108, Haziran’da 110, Temmuz’da 102, Ağustos’ta 129 ve Eylül’de de 133 kişi olarak saptandı.
Yasaklı sayısı 2020’nin Ocak-Mart döneminde 393, Nisan-Haziran döneminde 078, Temmuz-Eylül döneminde ise 745 kişi olarak kayıtlara geçmişti. İkinci çeyrekteki sert düşüş pandemi nedeniyle uygulanan kapanmasının etkisiyle gerçekleşirken, üçüncü çeyrekteki sert artış da normalleşmeye geri dönüş sürecine rastlıyor.
Merkez Bankası verileri 2021’in dokuz aylık döneminde çek kullanmaktan men edilen kişilerin sayısının 2020’ye kıyasla %14.72 oranında düştüğünü göstermesine rağmen, bu rakam 2019’dan %39.02 oranında, 2018’den ise %18 oranında daha az.
Ekonomi çevreleri çek yasaklıları sayısının 2015, 2016 ve 2017’de kademeli olarak düştüğünü ancak, 2018’in son çeyreğinde döviz kriziyle birlikte yine ciddi bir sorun olarak geri döndüğünü hatırlatarak, 2019’un ikinci yarısında kısmen sağlanan iyileşmenin, 2020’de olduğu gibi 2021’de de hem pandemi hem de döviz krizi nedeniyle bozulan ekonomiden etkilenmesinden endişe ediyor.
YILLARA GÖRE ÇEK YASAKLILARI
İnşaat krizinin patlak verdiği 2007 yılından sonra çek yasaklısı sayısının hızla arttığı ülkemizde birçok kişi karşılıksız çek verme gerekçesiyle yasal olarak zor durumda kalmıştı.
2008 yılından önce 700’leri geçmeyen yıllık çek yasaklıları sayısı, piyasanın ekonomik krizden kaynaklanan likidite sorunuyla boğuşması nedeniyle 2008 yılında 1,158’e yükselmişti.
Çek yasaklıları sayısı 2009’da 3,636 kişi, 2010’da 3,329 kişi, 2011’de 3,244 kişi, 2012’de 3,842 kişi, 2013’te 2,910 kişi, 2014’te 3,366 kişi, 2015’te 3,699 kişi, 2016’da 2,977, 2017’de 2,499 kişi, 2018’de 2,186 kişi, 2019’da 2,166 kişi, 2020’de ise 1,633 kişi olarak kayıtlara geçmişti.
