Türkiye’de ekonomi açısından önemli gelişmelerin yaşandığı bir işlem haftası geride bırakıldı. Bu gelişmelerin başında Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) 2014 yılından bu yana ilk kez döviz piyasasına satım yönünde müdahalesi geldi.
Hazine ve Maliye Bakanlığında yaşanan görev değişimi de önemli başlıklar arasında yer aldı. Yurt dışı tarafta ise Fed Başkanı Jerome Powell’ın şahin sözleri dikkat çekti.
Küresel piyasalar geçen hafta yeni koronavirüs varyantı Omikron ve Fed Başkanı Jerome Powell’ın şahin algılanan sözleri yankılanırken, Türkiye’de Merkez Bankası’nın Döviz müdahalesi, Hazine ve Maliye Bakanlığı’nda yaşanan görev değişimi ve enflasyon verileri manşetlere çıktı.
İşte 7 başlıkta geçtiğimiz hafta
1- TCMB’den doğrudan döviz müdahalesi
TCMB döviz kurlarında görülen sağlıksız fiyat oluşumları nedeniyle piyasaya satım yönünde doğrudan müdahale edildiğini duyurdu. TCMB son olarak doğrudan döviz müdahalesini Ocak 2014’te 3,15 milyar dolarlık satışla yapmıştı.
TCMB’den yapılan açıklamada, “Döviz kurlarında görülen sağlıksız fiyat oluşumları nedeniyle piyasaya satım yönünde doğrudan müdahale edilmektedir.” ifadeleri kullanıldı.
Bloomberg HT yayınına katılan Ekonomist Özlem Derici Şengül, müdahalenin hafif bir sürpriz etkisi olduğunu söyledi. Derici Şengül, TCMB’nin piyasaya girmesinin beklentileri değiştirebileceğini söyledi.
TÜSİAD Başekonomisti Gizem Öztok Altınsaç ise söz konusu müdahalenin TCMB tarafından “Ben buradayım” mesajı niteliğinde olduğunu, fakat faiz indirimlerinin devam etmesi durumunda bunun etkisinin beklendiği ölçüde olmayabileceğini söyledi.
2- Enflasyon 3 yılın zirvesine çıktı
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) Kasım ayına ilişkin tüketici ve üretici fiyat endekslerini yayımladı. Buna göre tüketici fiyatları Kasım’da yıllık yüzde 21.31 arttı. Yıllık çekirdek enflasyon ise yüzde 17.62’ye yükseldi.
Yıllık tüketici enflasyonunda Kasım 2018’den bu yana en yüksek seviye kaydedilirken, tüketici fiyatlarındaki aylık artış oranı ise yüzde 3.51 oldu.
Üretici enflasyonundaki artış ivmesi de devam etti. Buna göre üretici fiyatlarında yıllık artış ise yüzde 54.62 ile 2002’den bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Bu rakamların ardından tüketici ve üretici enflasyonu arasındaki fark rekor kırdı. Aylık bazda artış ise yüzde 9.99 oldu.
Verilerin ardından politika faiziyle manşet enflasyon arasındaki makasın 6.3 puana çıktığı görüldü. TCMB’nin dikkate aldığı çekirdek enflasyonla politika faizi arasındaki fark ise 2.6 puana yükseldi.
3- G7’den Omicron varyantına karşı “acil eylem” çağrısı
İngiltere’nin çağrısıyla acil toplantı düzenleyen G7 ülkelerinin sağlık bakanları, küresel toplumun, Kovid-19 Omicron varyantı tehdidiyle karşı karşıya olduğunu bildirdi.
İngiltere, ABD, Kanada, Fransa, Almanya, İtalya ve Japonya’dan oluşan ülkelerin sağlık bakanlarının toplantısının ardından yapılan ortak açıklamada, “Küresel toplum, ilk değerlendirmede, acil eylem gerektiren yeni, son derece bulaşıcı bir Kovid-19 varyantı tehdidiyle karşı karşıyadır.” ifadesi kullanıldı.
Bu nedenle, bakanların Omicron varyantıyla ilgili endişelere ilişkin gelişmeleri ele almak üzere acil toplandığına işaret edilen açıklamada, Güney Afrika’nın hem varyantı tespit etme hem de diğer ülkeleri uyarma konusundaki örnek çalışmalarından övgüyle bahsedildi.
Açıklamada, Dünya Sağlık Örgütü (WHO) kapsamında, uluslararası bir patojen gözetim ağı kurmak için güçlü desteğin olduğu belirtilerek, “Bakanlar, önümüzdeki haftalarda bilgi paylaşmak ve Omicron’u izlemek için DSÖ ve uluslararası ortaklarla yakın çalışmaya devam etmeye kararlı olduklarını belirtti. Bakanlar, aralıkta tekrar bir araya gelme taahhüdünde bulundu.” denildi.
Güney Afrika Cumhuriyeti’nde 25 Kasım’da Dünya Sağlık Örgütünce “Omikron” olarak isimlendirilen B.1.1.529 varyantının tespit edildiği bildirilmişti.
Aralarında Türkiye’nin de bulunduğu çok sayıda ülke, Omikron varyantı nedeniyle Güney Afrika’ya seyahat yasağı uygulama kararı almıştı.
4- Piyasa, ‘şahin’ Powell’ı nasıl değerlendirdi?
Fed Başkanı Jerome Powell, enflasyonun tahminlerden daha kalıcı olduğunun ortaya çıkmasıyla birlikte varlık alımlarının azaltmasının daha önce beklenenden birkaç ay önce tamamlamayı değerlendirmenin uygun olduğunu söyledi. Piyasa, Powell’ın bu sözlerini şahin algılarken, açıklamaların ardından verilere yönelik tepkisel fiyatlamaların etkili olacağı görüşü öne çıktı.
Hisse senetleri Salı günü Fed Başkanı Powell’ın yüksek enflasyonun varlık alımlarını planlanandan daha önce sonlandırmayı makul kılabileceği yolundaki uyarısının ardından değer kaybederken, kısa vadeli faizler yukarı yönde hareket etti ve hisse senedi volatilite göstergeleri sert yükseldi. Koronavirüse ilişkin kaygıların da artmasının etkisi ile, S&P 500 Endeksi bir yılı aşkın sürenin en uzun türbülansını yaşadı.
5- Fitch, Türkiye’nin not görünümünü düşürdü
Fitch Ratings, “erken” olarak nitelendirdiği parasal gevşemenin yurtiçi güvende bozulmaya neden olduğunu belirterek, Türkiye’nin kredi notunun görünümünü “negatif”e indirdi.
Fitch raporunda “Merkez Bankası’nın erken parasal gevşeme döngüsü ve daha fazla faiz indirimi veya 2023 seçimleri öncesi ek ekonomik teşvikler yurtiçi güvende erozyona yol açıyor. Bu durum lirada, gün içinde benzeri görülmemiş oynaklık dahil, keskin bir düşüş ve artan enflasyon olarak kendisini gösteriyor” denildi.
Fitch analisti Erich Arispe Morales, söz konusu erozyonun zayıflayan liraya yansıdığını belirtirken bunun finansman baskılarını artırabilecek makroekonomik ve finansal istikrar riskleri yarattığına dikkat çekti.
Fitch, Türkiye’nin notunu BB- ile yatırım yapılabilir seviyenin üç kademe altında belirlemişti. Bu not seviyesinde Brezilya ve Güney Afrika da bulunuyor.
6- Elvan’ın yerine Nebati atandı
TL Hazine ve Maliye Bakanı Lütfi Elvan görevinden ayrıldı. Elvan’dan boşalan koltuğa Bakan Yardımcısı Nureddin Nebati atandı. Nebati kararın ardından Twitter hesabından yaptığı ilk paylaşımda “Rabbim, kolaylaştır, zorlaştırma, Rabbim hayırla sonuçlandır. İşimizde bize doğruluk ver, bizi muvaffak kıl. Sn. Cumhurbaşkanımızın şahsımı layık gördüğü Hazine ve Maliye Bakanlığı görevini hayırla ifa etmeyi, bize gösterdiği güvene layık olmayı Rabbim nasip etsin inşallah” ifadelerini kullandı.
Elvan geçen yıl, Berat Albayrak’ın görevden istifa etmesi sonrasında bakanlık görevine atanmıştı.
Hazine ve Maliye Bakanlığına atanan Nureddin Nebati geçtiğimiz hafta sosyal medya hesabı üzerinden, “Bu sefer düşük faiz politikamızı uygulamakta kararlıyız” açıklamasında bulunmuştu.
7- Kılıçdaroğlu TÜİK’e alınmadı
CHP lideri Kemal Kılıçdaroğlu ve kurmayları Türkiye İstatistik Kurumu’na (TÜİK) gitti, fakat randevu verilmediği gerekçesiyle heyet TÜİK binasına alınmadı.
Kılıçdaroğlu, TÜİK binasının önünde açıklamalarda bulundu. Kılıçdaroğlu, “Bu kurum enflasyon verilerini açıklıyor. Bu rakamlar güven vermiyor. Bütün vatandaşlara seslenmek istiyorum. Enflasyon gerçekten bunların iddia ettiği gibi mi?” dedi.
Kılıçdaroğlu’nun öne çıkan ifadeleri şunlar oldu:
TÜİK cumhuriyetin önemli kurumlarından birisidir. Bu kurumun rakamları 84 milyon vatandaşımızı ilgilendirmektedir. Bu kurumun rakamları üzerine politikalar oluşturulur.
Dün TÜİK’ten randevu istedik. Buraya sağlıklı ve tutarlı bilgiler almaya geldik. Ama randevu verilmeyeceğini belirttiler. Kendilerine TÜİK’in internet sitesinde yazanları okuduk. Burada bilgi almak istiyorsanız merkez teşkilatımıza gelebilirsiniz yazıyor. Biz de bu doğrultuda bilgi almak istedik.”
