Türkiye reel faizi negatif seyretmesine rağmen faiz indirimine giden tek gelişmekte olan ülke olarak dikkati çekerken, Türk Lirası da yaratılan bu etkiyle “negatif faizde” rekor seviyeyle benzerleriyle arayı hızla açıyor.
Yeni tip koronavirüs (Covid-19) pandemisiyle durma noktasına gelen ekonomileri benzeri görülmemiş bir destekle ayağa kaldıran merkez bankaları enflasyon canavarı yeniden hortlayınca kesenin ağzını büzmeye başladı.
Kasım 2021’den bu yana gelişmekte olan ve gelişmiş ekonomilerde toplam 14 merkez bankası faiz artırırken, reel faizi negatif olduğu halde faiz indirimine giden tek gelişmekte olan ülke Türkiye oldu.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Aralık 2021’de politika faizini %14’e indirirken, Ocak 2022’de %48.7’ye ulaşan enflasyon sonrasında “reel faiz %-34.7” (eksi reel faiz) diğer ülkelere çok büyük bir fark atmış durumda. Yaşanan bu uygulama, TL’den dövize kaçışın, dolayısıyla TL’nin değer kayıplarının en büyük nedenini oluşturuyor.
Bu süreçte faiz indirimi yapan diğer ülke ise reel faizi %2.2 ile hala pozitif olan ve pandemi başından bu yana kredi faizlerinde büyük bir indirim yapmamış olan Çin. Çin dışında reel faizi pozitif olan sadece üç gelişmekte olan ekonomi var: Endonezya, Brezilya ve Rusya.
ABD’DE ENFLASYON SÜRPRİZ YAPTI
ABD’de geçtiğimiz gün açıklanan kritik yıllık TÜFE verisi yine yukarı yönlü bir sürpriz yaptı ve %7.3’e yükselmesi beklenirken, %7.5’e ulaştı. Aylık TÜFE’de artışın %0.5 gelmesi beklenirken, %0.6 artış kaydedildi. Enerji ve gıda fiyatlarının dahil edilmediği çekirdek TÜFE’de bile artış beklentilerin üzerinde %0.6 oldu ve yıllık çekirdek TÜFE %6’ya ulaştı.
Fed’in politikalarını doğrudan etkileyen enflasyonda her yukarı yönlü sürpriz piyasalara Fed başta olmak üzere merkez bankalarının daha da hızlı sıkılaşabileği mesajı veriyor. Bu gelişme de diğer gelişmiş ve gelişmekte olan merkez bankalarının üzerindeki sıkılaşma baskılarını artırıyor.
Merkez bankaları Covid-19 krizinden tam olarak toparlanamamış ekonomilere desteği geri çekmek ve enflasyonla mücadele etmek arasında zor bir ikilemde.
Son olarak Hindistan Merkez Bankası para politikası toplantısında ekonominin hala desteğe ihtiyacı olduğu gerekçesiyle faize dokunmadı. Ancak dünya genelinde hızla artan enerji ve gıda fiyatları enflasyonda yukarı yönlü sürprizler getirmeye devam ediyor ve merkez bankaları enflasyon hedeflerinden giderek uzaklaşıyor.
FED’İN FAİZİ EN AZ 5 KEZ ARTIRMASI…
Enflasyondaki yukarı yönlü sürprizlerle birlikte piyasalar şimdiden Fed’in 2022’de 5 faiz artırımı yapacağını fiyatlarken, Bank of America gibi bu yıl 7 faiz artırımı öngören bankalar da var.
Avrupa Merkez Bankası (ECB) da enerji enflasyonunun giderek inatçı hale gelmesiyle sıkılaşma sinyalleri vermeye başladı. ECB’nin yıliçinde faiz artırımına gitmesinin kaçınılmaz olacağı iddia ediliyor.
Dünyanın bir diğer büyük ekonomisi İngiltere ise kademeli faiz artırımlarına giden ülkelerden biri oldu. İngiltere Merkez Bankası (BoE) ise ardı ardına iki kez faiz artırımına gitti. Faiz artırımının yıl içinde süreceği belirtiliyor.
