Maliye Bakanı Özdemir Berova, Genç TV ekranlarında yayınlanan ve Mustafa Alkan’ın hazırlayıp sunduğu “Er Meydanı” adlı programa katılarak gündeme ilişkin kapsamlı değerlendirmelerde bulundu.
Programda konuşan Berova, küresel gelişmelerin Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti ekonomisi üzerindeki etkilerine dikkat çekerek, özellikle savaş ortamının enerji ve akaryakıt fiyatları üzerinden ciddi bir baskı yarattığını ifade etti. Bu baskının yalnızca tüketici fiyatlarını değil; üretim, ithalat ve turizm gibi temel sektörleri de doğrudan etkilediğini belirten Berova, hükümetin bu süreçte piyasayı dengelemek adına müdahalelerde bulunduğunu söyledi.
“MÜDAHALE EDİLMESEYDİ AKARYAKIT FİYATLARI 80-90 TL’YE ÇIKACAKTI”
Akaryakıt fiyatlarına yönelik alınan önlemleri detaylandıran Berova, ilk etapta KDV’den feragat edilerek yaklaşık haftalık 40 milyon TL’lik bir destek sağlandığını, ardından ikinci aşamada akaryakıt üzerindeki tüm vergi ve kesintilerin sıfırlanmasıyla bu desteğin haftalık 60 milyon TL seviyesine ulaştığını kaydetti. Bu adımların fiyat artışlarını sınırlamaya yönelik olduğunu belirten Berova, müdahale edilmemesi durumunda akaryakıt fiyatlarının litre başına 80-90 TL seviyelerine çıkabileceğini, mevcut durumda ise fiyatların 46 TL’den 60 TL’ye yükselmesine rağmen artışın kontrol altında tutulduğunu ifade etti.
BÜTÇE
Kamu maliyesine ilişkin değerlendirmelerde de bulunan Berova, 2023 yılında göreve geldiklerinde yaklaşık 40 milyar TL seviyesinde olan bütçenin, yüksek enflasyonun etkisiyle 2026 yılı itibarıyla 190 milyar TL’ye ulaştığını söyledi. Bu süreçte kamu giderlerinde ciddi artış yaşandığını, özellikle enerji krizi, Doğu Akdeniz Üniversitesi ile ilgili ortaya çıkan ek maliyetler ve Taşınmaz Mal Komisyonu kapsamında geçmiş yükümlülüklerin karşılanmasının bütçeye önemli yük getirdiğini dile getirdi.
Borçlanma konusuna da değinen Berova, yapılan borçlanmaların önemli bir kısmının öngörülemeyen giderlerden kaynaklandığını belirterek, 2024 yılı sonunda bütçe açığının yaklaşık 15 milyar TL seviyesine ulaştığını, bütçenin ise 25,5 milyar TL’lik gelir-gider farkı öngörülerek hazırlandığını ifade etti. 2025 yılında açığın sabit tutulduğunu, 2026 yılı için ise kademeli azaltım hedefi doğrultusunda bütçenin planlandığını söyledi.
“HAYAT PAHALILIĞINDA YAPILAN DÜZENLEMENİN AMACI PİYASADAKİ BELİRSİZLİĞİ ORTADAN KALDIRMAK”
Hayat pahalılığına ilişkin değerlendirmelerinde ise Berova, yapılan düzenlemelerin temel amacının piyasadaki belirsizlikleri ortadan kaldırmak ve öngörülebilirliği artırmak olduğunu söyledi. Ücret artışlarının gelir tarafında belirli bir iyileşme sağladığını ancak bunun alım gücüne aynı ölçüde yansımadığını kabul eden Berova, bu nedenle yeni bir yaklaşım geliştirdiklerini ifade etti.
Bu kapsamda 9 aylık bir öngörülebilirlik koridoru oluşturmayı planladıklarını açıklayan Berova, fiyatlama davranışlarının daha dengeli hale geleceğini belirtti. İthal ürünlerde navlun, sigorta ve özellikle petrokimya ürünlerindeki fiyat artışlarının da dikkate alındığını ifade eden Berova, yerli üreticiyi ve sanayiciyi koruyacak adımlar üzerinde çalıştıklarını söyledi.
Berova ayrıca, hayat pahalılığı sarmalını kırmak amacıyla vatandaşın alım gücünü destekleyecek bir “can suyu” niteliğinde düzenleme yaptıklarını belirtti. Mart ayına kadar oluşan hayat pahalılığı oranlarının maaşlara yansıtılacağıını ifade eden Berova, bu adımın hem vatandaşın geçici olarak rahatlatılması hem de piyasanın dengelenmesi açısından önemli olduğunu vurguladı. Beklentilerinin bu oranların yüzde 12 seviyelerinde kalması olduğunu ancak kontrolsüz bir süreçte bu oranın yüzde 15-20 bandına kadar çıkabileceğini dile getirdi.
“YASANIN ZAMANINDA YÜRÜRLÜĞE GİRMESİ KRİTİK”
Hayat pahalılığı kararnamesine ilişkin önemli bir detay da paylaşan Berova, yasanın zamanında yürürlüğe girmesinin kritik olduğunu söyledi. Yasa yapım sürecinin uzun prosedürler içerdiğini belirten Berova, en hızlı şekilde Meclis’ten geçirilmesi için ivedilik kararı alındığını ifade etti.
Ancak 31 Mart tarihinin kritik bir eşik olduğunu vurgulayan Berova, “Eğer 31 Mart’ı geçip 1 Nisan’a kalırsanız, anayasal olarak bu paketi uygulama imkânınız ortadan kalkar. Çünkü 1 Nisan itibarıyla yeni dönem başlar ve hayat pahalılığı hakkı doğar” dedi.
“KARARNAMEYLE GARANTİ ALTINA ALINDI”
Bu nedenle hükümetin süreci hızlandırmak adına kararname yoluna gittiğini belirten Berova, Meclis’in yasayı geçirmeyeceği gibi bir durum olmadığını, aksine yasanın kısa süre içerisinde Meclis’ten geçeceğini ancak uygulamanın aksamaması için kararname ile yürürlüğün garanti altına alındığını ifade etti.
Vergi tahsilatına yönelik çalışmalara da değinen Berova, denetimlerin artırıldığını ve e-fatura sisteminin devreye alındığını söyledi. Mayıs ayı itibarıyla 19 büyük şirketin sisteme dahil edildiğini belirten Berova, üretimden son kullanıcıya kadar tüm sürecin dijital olarak izlenebilir hale geleceğini ve kayıt dışılıkla mücadelenin güçleneceğini ifade etti.
Kamu maliyesinde disiplinin korunmasına yönelik çalışmaların sürdüğünü belirten Berova, hem gelirleri artırmaya hem de giderleri kontrol altına almaya yönelik politikaların kararlılıkla devam edeceğini vurguladı. Ekonomide öngörülebilirliği artırarak hayat pahalılığı sarmalını kırmayı hedeflediklerini belirten Berova, yıl sonuna kadar daha dengeli bir ekonomik yapı oluşturmayı amaçladıklarını sözlerine ekledi.
