Küresel piyasalar, ABD ile İran arasındaki gerilimin enerji koridorları üzerindeki riskleri artırması, yapay zeka temasının sürdürülebilir olup olmadığına yönelik soru işaretleri ve tarifelerin yeniden gündeme gelmesiyle negatif seyrediyor.
Orta Doğu’da her geçen gün şiddetlenen askeri hamleler piyasalarda yön tayin edici temel unsur olmayı sürdürüyor. ABD Başkanı Donald Trump’ın İran’a yönelik “büyük çaplı bir saldırıyı ciddi olarak” düşündüğü iddia edilirken ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), İran’daki askeri hedeflere yeni saldırı başlatıldığını duyurdu.
İran basını ise ABD’nin Irak sınırına yakın Ahvaz kentini füzelerle hedef aldığını ve Hürmüz Boğazı yakınındaki bölgelerde patlama sesleri duyulduğunu bildirdi.
Dünya enerji arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndaki çatışma riskinin Kızıldeniz’e de sıçraması, petrol tedarikine ilişkin mevcut endişeleri artırdı. Petrol fiyatlarındaki belirgin yükselişler dünya genelinde enflasyon korkularını körüklemeye devam etti. Dün Brent petrol yüzde 4,7 yükselerek varil başına 94,9 dolara çıktı ve 11 Haziran’dan bu yana en yüksek seviyeye ulaştı.
Petrol fiyatlarındaki yükseliş, enflasyon ve ekonomik büyümeye ilişkin beklentileri olumsuz etkilerken, mevcut sıkılıkta merkez bankalarının gelecek dönemde olası şahin adımlarına yönelik endişeleri artırdı.
Para piyasalarında, ABD Merkez Bankasının (Fed) bu yıl sonuna kadar toplam 2 kez faiz artışı yapabileceği ihtimalleri güçlü şekilde fiyatlanmaya başlandı. Bankanın eylül veya ekim toplantılarının birinde atacağı şahin adımın ardından aralıkta da ilave faiz artışı yapacağına ilişkin tahminler yüzde 78’e çıktı.
Enflasyon beklentilerinin yukarı yönlü katılık kazanması ve Fed’in faiz patikasına yönelik tahminlerle tahvil piyasalarındaki satış baskısı durulmuyor. ABD’nin 2 yıllık tahvil faizi yüzde 4,38 ile 12 Şubat 2025’ten bu yana zirve seviyesini test etti. ABD 10 yıllık tahvil getirisi de yüzde 4,72’ye çıkarak yaklaşık 17 ayın en yüksek seviyesine ulaştı.
Analistler, borçlanma maliyetlerindeki artışın yatırım ve tüketim üzerinde baskı oluşturabileceğine yönelik endişelerin sürdüğünü ve bunun da özellikle yapay zeka odaklı şirketlerin karlılık görünümüne ilişkin soru işaretlerini artırdığını belirtti.
ABD zorla çalıştırma gerekçesiyle 60 ticaret ortağına tarife uygulayacak
Öte yandan bir süredir geri planda yer alan tarifeler yeniden gündeme geldi. ABD Ticaret Temsilciliği (USTR), zorla çalıştırma yoluyla üretilen malların ithalatının yasaklanmaması ve bu yasağın etkin şekilde uygulanmamasına yönelik 1974 tarihli Ticaret Yasası’nın 301. Bölümü kapsamında yürütülen soruşturmalar sonucunda 60 ticaret ortağına yüzde 10 veya yüzde 12,5 gümrük vergisi uygulanacağını duyurdu.
Söz konusu gümrük vergisi, zorla çalıştırma yoluyla üretilen ürünlerin ithalatına yasak getiren, karşılıklı ticaret anlaşmalarıyla bu yasağı taahhüt eden veya kısmi rejim uygulayan ticaret ortaklarına yüzde 10, böyle bir ithalat yasağı getirmeyen ticaret ortaklarına ise yüzde 12,5 olarak uygulanacak.
Arjantin, Bangladeş, Kamboçya, Kanada, Ekvador, El Salvador, Guatemala, Honduras, Hindistan, Endonezya, Ürdün, Malezya, Meksika, Pakistan, Sri Lanka, Trinidad ve Tobago ile Birleşik Krallık yüzde 10 gümrük vergisine tabi olacak.
Avrupa Birliği (AB) ve Tayvan menşeli ürünler için En Çok Kayrılan Ülke vergi oranı dikkate alınarak toplam vergi yükü yüzde 10, Japonya, Güney Kore ve İsviçre ürünleri için ise yüzde 12,5 olacak.
Söz konusu vergiler 24 Temmuz itibarıyla ABD’ye giriş yapan veya depodan çekilen ürünler için geçerli olacak. Makroekonomik veri tarafında ise ABD’de ilk kez işsizlik maaşı başvurusunda bulunanların sayısı 18 Temmuz ile biten haftada önceki haftaya kıyasla 22 bin kişi azalarak 187 bine indi ve 1969’dan bu yana en düşük seviyesine geriledi.
Altının onsu geriledi, dolar endeksi yatay
Bu gelişmelerle ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yeni günde yüzde 4,71’de dengelenirken dün yüzde 0,4 artışla 101,5 seviyesine yükselen dolar endeksi yeni işlem gününde ise yatay seyrediyor.
Altının ons fiyatı, dün Fed’in ilave faiz artışlarına gidebileceği beklentilerinin artması, güçlü dolar ve yükselen tahvil faizlerinin etkisiyle yüzde 2 düşerek 4 bin 49 dolara indi. Ons altın yeni günde de yüzde 0,6 azalışla 4 bin 27 dolarda alıcı buluyor.
Dün belirgin yükseliş kaydeden Brent petrolün varil fiyatı bugün yüzde 0,6 düşüşle 94,3 dolarda seyrediyor. Söz konusu gelişmelerle S&P 500 endeksi yüzde 1,21, Nasdaq endeksi yüzde 2,15 ve Dow Jones endeksi yüzde 0,97 düştü. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne karışık başladı.
Lagarde: “(Enflasyondaki) İkinci tur etkiler konusunda endişeliyiz”
Avrupa borsaları dün satıcılı seyrederken, Orta Doğu’daki jeopolitik risklerin enerji kanadı üzerinden dolaylı negatif etkileri bölgede hissedilmeye devam ediyor. Dün Avrupa Merkez Bankası (ECB), 3 temel politika faizini piyasa beklentileri doğrultusunda sabit bıraktı.
Karar sonrası değerlendirme yapan ECB Başkanı Christine Lagarde’ın, Orta Doğu’daki savaş nedeniyle yaşanan enerji şokunun enflasyona ilişkin tam etkilerinin henüz ortaya çıkmadığını söylemesi, mevcut risklerin bölge geneline daha belirgin şekilde hissedilebileceğine yönelik korkuları körükledi.
Lagarde, kararın oybirliğiyle alındığı bilgisini paylaşarak önümüzdeki haftalarda gelişmeleri ve gelecek verileri çok yakından takip etmek için uygun bir konumda oldukları sonucuna vardıklarını bildirdi. Enflasyon görünümüne yönelik risklerin yukarı yönlü olduğu ve enerji şokunun daha da şiddetlenebileceği uyarısında bulunan Lagarde, bunun diğer fiyatlar ve ücretler üzerindeki etkisinin beklenenden daha güçlü olabileceğini söyledi.
Lagarde, enerji şokunun ikinci tur etkilerinin ortaya çıkabileceğine ilişkin riskleri de özellikle yakından izlediklerinin altını çizerek, “İkinci tur etkiler konusunda endişeliyiz ancak şu aşamada ikinci tur etkilerin ortaya çıktığına ilişkin belirgin işaretler görmüyoruz.” dedi.
Öte yandan bölge genelinde bugün sektörel Satınalma Yöneticileri Endeksi (PMI) verileri takip edilecek. Analistler, söz konusu verilerde ekonomik aktivitenin gidişatına yönelik ipuçları aranacağını kaydetti.
Bu gelişmelerle, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,73, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 1,64, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 2,8 ve Almanya’da DAX 40 endeksi de yüzde 1,56 geriledi. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne karışık seyirle başladı.
Asya borsaları satış baskısı altında
Asya tarafında mevcut gelişmelerin paralelinde satış baskısı gözlenirken, Japonya’da açıklanan enflasyon verileri hızlanmaya işaret etti.
Ülkede haziranda yıllık enflasyon yüzde 1,7 ile beklentilere paralel gerçekleşse de önceki aya göre yükseliş gösterdi. Ayrıca yüksek petrol fiyatlarının ekonominin geneline de yansımaya başlamasıyla ülkede çekirdek enflasyon haziran ayında yüzde 1,6 olarak gerçekleşti ve mayıs verisine göre hızlandı.
Ülkede bugün açıklanan diğer verilere göre, imalat sanayi PMI 54,7, hizmet sektörü PMI 51,9 ve bileşik PMI 53,1 olarak gerçekleşti. İmalat sanayi ve hizmet sektörü PMI verileri önceki aya göre göre gerilerken, bileşik PMI yükseldi.
Bu gelişmelerin ardından Japonya Merkez Bankasının (BoJ) yıl sonuna kadar 1 faiz artışı yapacağı piyasalarda tam fiyatlanmaya başlandı.
Öte yandan Orta Doğu riskleri ve yarı iletken sektörüne yönelik kar ve gelir beklentilerindeki soru işaretleriyle bölge piyasalarında satış baskısı görülüyor.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 2,8, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 4,5, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,2 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,7 düştü.
Yurt içinde Moody’s’in Türkiye değerlenmesini bekleniyor
Dün satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,43 değer kaybederek 14.077,67 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı ağustos vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,07 düştü. Öte yandan dün, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB) Para Politikası Kurulu (PPK), politika faizi olan bir hafta vadeli repo ihale faiz oranını yüzde 37’de sabit tuttu.
Merkez Bankası gecelik vadede borç verme faiz oranının yüzde 40’ta, gecelik vadede borçlanma faiz oranının da yüzde 35,5’te sabit tutulduğu bildirilen duyuruda, “Enflasyonun ana eğilimi, haziran ayında sınırlı bir miktar gerilemiştir. Öncü veriler ana eğilimin temmuz ayında geçici olarak yükseleceğini ima etmektedir.” ifadesine yer verildi.
Yurt içinde bugün uluslararası kredi derecelendirme kuruluşu Moody’s’in beklenen Türkiye değerlendirmesi takip edilecek.
Dolar/TL dünü 47,2640’tan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,2 üzerinde 47,3450’den işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde finansal hizmetler güven endeksi ve sektörel enflasyon beklentilerinin, yurt dışında ise dünya genelinde PMI verileri başta olmak üzere yoğun veri gündeminin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 14.000 ve 13.900 puanın destek, 14.200 ve 14.300 puan seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
09.00 Almanya, ağustos ayı GfK tüketici güven endeksi
09.00 İngiltere, haziran ayı perakende satış endeksi
10.00 Türkiye, temmuz ayı finansal hizmetler güven endeksi
10.00 Türkiye, temmuz ayı sektörel enflasyon beklentileri
10.30 Almanya, temmuz ayı imalat sanayi/hizmet sektörü/bileşik PMI
11.00 Avro Bölgesi, temmuz ayı imalat sanayi/hizmet sektörü/bileşik PMI
11.30 İngiltere, temmuz ayı imalat sanayi/hizmet sektörü/bileşik PMI
16.45 ABD, temmuz ayı imalat sanayi/hizmet sektörü/bileşik PMI
17.00 ABD, haziran ayı yeni konut satışları
