Kıbrıs Türk Sanayi Odası (KTSO), 21-27 Mayıs Dünya Süt Haftası kapsamında “Sütün Yolculuğu- Beyaz Altın” konulu panel düzenledi.
Panelde, süt ve süt ürünleri sektörünün KKTC ekonomisindeki yeri ele alındı, hellimin ihracattaki önemi, küçükbaş hayvancılığın geliştirilmesi, üretim maliyetleri, pazarlama sorunları ve Avrupa Birliği standartlarına uyum süreci değerlendirildi.
KTSO’dan yapılan yazılı açıklamaya göre, konuşmacılar, süt ve hellimin KKTC ekonomisinin stratejik sektörleri arasında ilk sırada yer aldığını vurguladı.
Panelde, sektörün sürdürülebilir şekilde büyümesi için üretim planlamasının güçlendirilmesi, küçükbaş hayvancılığın desteklenmesi, kalite standartlarının yükseltilmesi, soğuk zincir altyapısının geliştirilmesi ve ihracat pazarlarının çeşitlendirilmesi gerektiği mesajı verildi.
Panel, KTSO Belgelendirme ve Eğitim Uzmanı Ziynet Deniz’in etkinliğin anlamını özetleyen sunumuyla başladı, açılış konuşmasını ise KTSO Başkanı Ali Kamacıoğlu yaptı.
Ayrıca panel öncesi sırasıyla Bahçeşehir Üniversitesi (BAÜ) Kıbrıs, İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Veclal Gündüz, Yakın Doğu Üniversitesi (YDÜ) Veteriner Hekimleri Fakültesi Dekanı Prof. Dr. İsfendiyar Darbaz, Lefke Avrupa Üniversitesi (LAÜ) İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Sağsan, Hayvan Üreticileri ve Yetiştiricileri Birliği Başkanı Adil Onalt, Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı Müsteşarı Ercan Akerzurumlu, CTP Milletvekili Fide Kürşat ve Ekonomi ve Enerji Bakanı Olgun Amcaoğlu konuştu.
Konukların konuşmalarının ardından panel gerçekleştirildi. “Sütün Yolculuğu – Beyaz Altın” konulu panelin moderatörlüğünü KTSO Belgelendirme Birimi Müdürü, Ziraat Yüksek Mühendisi Kemal Öztürk yaptı.
Panelin konuşmacıları ise Ziraat Mühendisleri Odası Başkanı Erkut Uluçam, Gıda Mühendisleri Odası Yönetim Kurulu Üyesi Selin Akmal ve YDÜ Veteriner Hekimliği Fakültesi Öğretim Görevlisi Prof. Dr. Beyza Ulusoy oldu.
-Kamacıoğlu: “Süt, sanayi ve ihracat için çok değerli bir ürün”
Panelin açılış konuşmasını yapan KTSO Başkanı Ali Kamacıoğlu, sütün Kıbrıs Türk insanı için özel bir ürün olduğunu belirtti.
Kamacıoğlu, sütün topraktan başlayıp son tüketim noktasına kadar uzanan önemli bir zincir olduğunu ifade ederek, tarımcıdan hayvancıya, süt üreticisinden sanayiciye kadar emeği geçen herkese teşekkür etti.
Süt ve süt ürünlerinin sanayinin “göz bebeği” olduğunu vurgulayan Ali Kamacıoğlu, sektörün ihracat bakımından da büyük değer taşıdığını söyledi.
-Gündüz: “Hellim yalnızca bir ürün değil, ekonominin taşıyıcı gücüdür”
BAÜ Kıbrıs Üniversitesi İktisadi, İdari ve Sosyal Bilimler Fakültesi Dekanı Veclal Gündüz, sürdürülebilir tarım ve kırsal kalkınmanın sağlıklı nesillerin geleceği açısından büyük önem taşıdığını vurguladı.
Tarım ve hayvancılık sektörünün yalnızca üreticiyi değil, birçok farklı sektörü de beslediğini ifade eden Gündüz, üretimin ilk aşamasından imalata ve satışa kadar uzanan süreçte 50 binden fazla kişiye istihdam sağlandığını belirtti.
Hellimin ülke ekonomisi açısından stratejik bir ürün olduğuna dikkat çeken Gündüz, “Hellime ‘hellim peyniri’ denmesini kabul etmiyoruz. Bu ürünün adı hellimdir. Bulunduğumuz her platformda bu yanlış söylemi düzeltiyoruz” dedi.
Hellimin yüksek katma değer yarattığını kaydeden Gündüz, ürünün birçok yan sektöre de ekonomik katkı sağladığını ifade etti. Gündüz, hellimin yalnızca bir ürün değil, ekonominin taşıyıcı gücü olduğunu vurguladı.
-Darbaz: “Bugün sadece sütü değil, üretimi ve sürdürülebilirliği konuşuyoruz”
YDÜ Veteriner Hekimliği Fakültesi Dekanı Prof. Dr. İsfendiyar Darbaz, sütün yalnızca bir gıda ürünü olmadığını, üretimden halk sağlığına, kırsal kalkınmadan kültürel mirasa kadar geniş bir alanı ilgilendirdiğini söyledi.
Hellimin KKTC’nin dünyaya açılan en önemli gastronomik ve ekonomik markalarından biri olduğunu belirten Darbaz, Avrupa Birliği Menşe Korumalı Ürün tescili sürecinin sektöre önemli sorumluluklar yüklediğini ifade etti.
Hayvan sağlığı, sürü yönetimi, hijyen, süt kalitesi, gıda güvenliği ve sürdürülebilir üretim zincirinde veteriner hekimliğin merkezi rol oynadığını kaydeden Darbaz, güçlü bir hayvancılık sektörü olmadan güçlü bir tarım ekonomisinin kurulamayacağını vurguladı.
-Sağsan: “Hellim sadece bir süt ürünü değil, kültürel mirasın parçasıdır”
LAÜ İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Mustafa Sağsan ise, süt üretimi ve hellim ihracatına ilişkin ekonomik verileri paylaştı. Sağsan, dünyada süt üretiminde Hindistan’ın ilk sırada yer aldığını, Türkiye’nin ise önemli üretici ülkeler arasında bulunduğunu belirtti.
KKTC’de süt üretiminin büyük bölümünün inek sütünden oluştuğuna dikkat çeken Sağsan, küçükbaş sütü oranının artırılması gerektiğini ifade etti.
Hellimin yalnızca bir süt ürünü değil, Kıbrıs’ın kültürel mirasının ve üretim geleneğinin önemli bir göstergesi olduğunu vurgulayan Sağsan, KKTC’nin hellim ihracatında pazar çeşitliliğini artırması gerektiğini söyledi.
KKTC’de hellim ihracatının coğrafi olarak dar bir alana sıkıştığını, buna karşın Güney Kıbrıs’ın daha geniş pazarlara ulaşabildiğini belirten Sağsan, “Sütü sadece üreten bir toplum mu olacağız, yoksa bunu küresel değere dönüştüren bir ekonomi mi inşa edeceğiz?” sorusunun önemine dikkat çekti.
-Onalt: “Bu memlekette ne kadar süt üretileceğini bilmeliyiz”
Hayvan Üreticileri ve Yetiştiricileri Birliği Başkanı Adil Onalt da sektörün yaşadığı sorunlara dikkat çekti. Onalt, süt sektörünün “beyaz altın” olarak anılmasına rağmen üreticinin ciddi sıkıntılarla karşı karşıya olduğunu söyledi.
Süt üretiminde planlama yapılması gerektiğini belirten Onalt, “Bu memleketin ihtiyacı olan süt ne kadardır, ihracatta kullanılacak süt ne kadardır? Bunları bilmeliyiz” dedi.
Keçi ve koyun sütüne gereken değerin verilmediğini, son yıllarda keçi ve koyun üreticisinin de azaldığını kaydeden Onalt, büyükbaş üretiminin planlı şekilde yönetilmesi ve küçükbaş hayvancılığın desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
Akerzurumlu: “Süt sektörü ihracatta birinci sırada yer alıyor”
Tarım ve Doğal Kaynaklar Bakanlığı Müsteşarı Ercan Akerzurumlu, süt sektörünün yalnızca bir üretim alanı değil, aynı zamanda kırsal kalkınmanın, gıda güvenliğinin, istihdamın ve sürdürülebilir ekonominin temel yapı taşlarından biri olduğunu söyledi.
Akerzurumlu, süt ve süt ürünleri sektörünün KKTC ihracatında birinci sırada yer aldığını ve ülke ekonomisine büyük katkı sağladığını belirtti.
Bakanlık olarak süt kurumunun altyapısını güçlendirmeye yönelik çalışmalar yaptıklarını aktaran Akerzurumlu, atıl durumdaki süt toplama merkezlerinin yeniden aktif hale getirildiğini, küçükbaş sütünün soğuk zincire dahil edilmesi için adımlar atıldığını söyledi.
Akerzurumlu ayrıca, PDO sertifikalı üretici ve imalatçı sayısının arttığını belirteREK, bu gelişmenin sektörün uluslararası standartlara uyum sağlama kararlılığını gösterdiğini ifade etti.
Kürşat: “Süt sektörü yeniden düzenlenmeli”
CTP Milletvekili Fide Kürşat, süt sektörünün son yıllarda ciddi sıkıntılar yaşadığını belirterek, özellikle pazarlama konusunda sorunlar bulunduğunu söyledi.
“Beyaz altın” olarak nitelendirilen sütün gerçek değerini bulamadığını ifade eden Kürşat, üretici, tüketici ve imalat sanayinin mevcut şartlardan memnun olmadığını kaydetti.
Büyükbaş süt üretiminin dengelenmesi gerektiğini belirten Kürşat, küçükbaş hayvancılığın güçlendirilmesi, üreticinin girdi maliyetlerinin desteklenmesi ve dış pazarda rekabet edilebilir fiyatların oluşturulması gerektiğini dile getirdi.
Kürşat, ürün çeşitliliği ve süte katma değer kazandıracak yeni girişimlerin de desteklenmesi gerektiğini vurguladı.
Amcaoğlu: “Kıbrıs Türkü izolasyonlara rağmen bir başarı hikayesi yazıyor”
Ekonomi ve Enerji Bakanı Olgun Amcaoğlu da, Kıbrıs Türk halkının yıllardır ambargo ve izolasyonlarla mücadele ettiğini belirterek, buna rağmen üretimden ve ihracattan vazgeçilmediğini söyledi.
Özellikle hellim tescili sürecine değinen Amcaoğlu, haziran ayında Bureau Veritas yetkililerinin çiftliklerde incelemelerde bulunacağını ifade etti.
Hellim ihracatı konusunda yaşanan sıkıntılara dikkat çeken Amcaoğlu, Yeşil Hat Tüzüğü çerçevesinde ihracatın Güney Kıbrıs limanları üzerinden yapılmasının gündeme geleceğini belirterek, “Yine orada ambargo var, yine orada izolasyon var” dedi. KKTC’nin kendi limanlarına sahip olduğunu vurgulayan Amcaoğlu, hellim ihracatının kendi limanlarımızdan yapılması gerektiğini kaydetti.
Hükümetin üreticiye destek vermeye devam ettiğini ifade eden Amcaoğlu, geçen yıl üreticilere 3.2 milyar TL doğrudan gelir desteği sağlandığını, bu yıl ise yaklaşık 4 milyar TL’lik destek öngörüldüğünü söyledi. Hayvancıların ciddi sıkıntılar yaşadığını bildiğini belirten Amcaoğlu, desteklerin yeterli olmayabileceğini ancak imkanlar ölçüsünde üreticinin yanında olduklarını ifade etti.
Pandemi döneminin üretimin önemini ortaya koyduğunu kaydeden Amcaoğlu, “Üretemeseydik çok zor durumda kalacaktık” dedi. Süt ve süt mamullerinin ihracatta ilk sırada yer aldığını belirten Amcaoğlu, dünyaya açılan tek kapının Türkiye olduğunu ve Türkiye sayesinde nefes alabildiklerini söyledi. Türkiye’nin yalnızca ihracatta değil ulaşım alanında da büyük katkı sağladığını vurguladı.
Sanayi sektörünün pandemi sonrası yüzde 15 büyüme kaydettiğine dikkat çeken Amcaoğlu, dünyada küçülmeler yaşanırken KKTC’de üretim ve sanayide büyüme gerçekleşmesinin önemli bir başarı olduğunu belirtti. Bu büyümede süt ve süt mamullerinin başı çektiğini ifade etti.
Devletin üreticinin arpa, gübre ve kredi yükünü hafifletmek için destek verdiğini söyleyen Amcaoğlu, hükümetlerin bu destekleri vermek zorunda olduğunu kaydetti. Daha iyisinin yapılması gerektiğini ifade eden Amcaoğlu, bunun için dünyadaki izolasyonların kaldırılması gerektiğini söyledi.
Güneydeki üreticinin ürünlerini rahatlıkla satabildiğini belirten Amcaoğlu, kuzeydeki üreticinin de aynı imkanlara sahip olması gerektiğini dile getirdi. Kıbrıs Türk halkının izolasyonlar sürdüğü sürece kendi içinde birbirine suçlama yaparak sorunları aşamayacağını ifade eden Amcaoğlu, “Her şeye rağmen bu ülkenin üreticisi de sanayicisi de siyasetçisi de bir başarı hikayesi yazıyor” dedi.
