Kuzey Kıbrıs’ın haftalık ekonomi gündeminde Türk Lirası, hellim ve yine koronavirüs etkilerine bağlı gelişmeler ve olumsuzluklar vardı.
Ekonominin ilk gündem maddesini TCMB’deki gece yarısı operasyonu sonrasında Türk Lirası’nın astronomik oranlarda değer kaybı oluşturdu. Bu durum ülkenin tüm kesimleri tarafından endişe ile izlenmeye devam ediliyor.
Ekonomi gündeminde “hellimin tescili” tartışmaları da yer alırken, geleneksel ürünün yine ‘milli’ konu olarak, ele alındığı dikkati çekti.
Maliye Bakanlığı yetersiz de olsa aylardır konuşulan destek ödemelerini ve ek mesai ödemelerini kısmen yaptı. Bol Kıb-Tek’li gündemde, sendikaların eylemi, genel grev uyarıları yanında, ekonominin her alanından feryat gelmeye devam etti.
STANDARD Kıbrıs’ın yaptığı çalışmada KKTC, Türkiye ve Dünya’da geçtiğimiz günlerin ekonomi gündemini şekillendiren başlıklar şöyle:
1- Türk Lirası 2018’den sonraki en büyük düşüşleri yaşadı
26 Mart gününü geçen hafta Cuma (19 Mart) günü kapanışa göre dolar karşısında %10’dan fazla değer kaydeden TL, 2018 yılından sonraki en büyük haftalık düşüşünü gerçekleştirdi.
TL sadece dolar karşısında değil, KKTC’de en çok kullanılan dövizlerden olan sterlin ve Euro karşısında da fena çakıldı.
Türk Lirası gelişen ülke para birimleri arasında bu hafta en fazla değer kaybeden para birimi olurken, ikinci sırada Brezilya Reali geliyor.
TL’nin astronomik kayıpları, halkı ve iş çevrelerini derin düşüncelere sokarken, Güney’de endişe yarattı. Rum basını, “TL’de gözlemlenen değer kaybının Türkiye’yi ucuz turizm destinasyonu haline getireceği, bunun da Güney’e yönelik turist hareketini olumsuz etkileyeceği” yönünde haberler üretti.
2- Hellim tescili kapıda, yetkililer hala nutuk sallıyor
Avrupa Komisyonu’nun hellim ile ilgili kararının Pazartesi akşamı duyurulacağı açıklanırken, hellimin “Menşe İsmi Korumalı Ürün” (P.O.P) olarak tescil edileceği bildirildi.
Hellim tartışmaları 22-26 Mart haftasının önemli gündem maddelerindendi. KKTC yetkilileri konuyu yine “milli hellim” açısından ele alırken, hellimciler, Ledra Palace kapısında, AB’ye ızgara hellim pişirdi.
“KKTC’nin hellim çevreleri!” özellikle Kuzet Kıbrıs’ta hellimin nasıl denetleneceği konusuna takılırken, bağımsız kurum Bureau Veritas’ın görevlendirileceği bilinmesine rağmen, “Rumlar denetleyecek” korkusu(!) salınıyor.
3- 17,067 kişiye 1,500 TL, 21,661 kişiye 1000 TL destek ödemesi
Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanlığı, koronavirüs nedeniyle faaliyetlerine ara verilen iş yerlerinde çalışanlara destek ödemelerinin bir kısmını nihayet yaptı.
İhtiyat Sandığı Dairesi’ne işverenler tarafından 57 bin 933 kişi için yapılan başvurularda, 17 bin 067 kişiye 1500 TL, 21 bin 661 kişiye de 1000 TL destek ödemesi yapıldı. 19 bin 205 kişiye ise çeşitli gerekçelerle herhangi bir ödeme yapılmadı.
4- Ek mesailer için 16,4 milyon TL ödeme yapıldı
Maliye Bakanlığı’nın kamu çalışanlarının aylardan beridir yatırılmayan ek mesailerinin bir kısmını ödediği de açıklandı.
6 bin 066 kişinin hesaplarına yatırılan yaklaşık 16,4 milyon TL tutarındaki meblağ, 6 ay içinde ek mesailer konusundaki ilk ödeme oldu. Ödenen ek mesai tutarı kişi başına 2 bin 700 TL civarında bir rakama tekabül ediyor.
5- Bu Memleket Bizim Platformu, Türkiye ile imzalanan protokolü protesto etti
Geçtiğimiz günlerin önemli gelişmelerinden biri de Bu Memleket Bizim Platformu çatısı alında toplanan sendikalar, örgütler ve bazı siyasi partilerin, Türkiye ile imzalanan protokolü protesto etmek amacıyla Meclis önünde eylem yapması oldu. Yapılan konuşmada, “Ekonomik paket altındaki siyasi dayatmalara, kültürel işbirliği protokolüne ve atanmış işbirlikçilerine karşı tepkimizi koymak için bugün buradayız” denildi.
6) Yabancılar, TCMB gelişmeleri sonrası TL görüşlerini negatif yönde revize etti
Moody’s, Fitch Ratings, Goldman Sachs, Societe Generale ve Rabobank gibi kurumlar Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası başkanlığındaki değişiklik sonrasında ilk analizlerini yayımladı. Yabancı uzmanların TL görüşlerini negatif yönde revize ettikleri dikkati çekiyor.
Daha önce Türk Lirası lehine birçok pozisyon alan Societe Generale 6.20 olan 2021 yıl sonu dolar/TL tahminlerini 9.30 olarak değiştirdi. Rabobank dolar/TL’nin çift hanelere ulaşarak tüm zamanların rekor seviyesine çıkabileceğini belirtti.
7) Erdoğan’dan AK Parti kongresinde ekonomi mesajları
AK Parti 7. Olağan Büyük Kongresi’nde Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan makro ekonomiye ilişkin mesajlar verdi. Erdoğan son günlerdeki dalgalanmaların Türkiye ekonomisinin temellerini yansıtmadığını belirtti. Vatandaşlardan Döviz ve altınlarını çeşitli finansal araçlara yatırmaları çağrısı yapan Erdoğan, “Serbest piyasaya ekonomisine bağlılığımızla, her türlü şoka dayanıklı olduğumuzu defalarca ispatladık” ifadelerini kullandı.
8) Süveyş Kanalı gemi trafiğine kapandı, günlük zarar 10 milyar dolar
Süveyş Kanalı’nda bir geminin karaya oturarak her iki yönde ulaşımı kapatması hesaplamalara göre yaklaşık 9.6 milyar dolarlık günlük gemi trafiğini durdurdu.
Lloyd’s List’in değerlendirmesine göre, Batı yönüne doğru giden trafiğin değeri günlük yaklaşık 5.1 milyar dolara, Doğu yönü trafiğinin değeri yaklaşık 4.5 milyar dolara ulaşıyor.
