Başbakan Ersin Tatar, Türkiye’den KKTC’ye para gelebilmesi için 2020 Mali Protokolü’nün imzalanması gerektiğine dikkat çekti. Tatar, bu konuda Türkiye Cumhuriyeti yetkilileriyle temaslarının sürdüğünü belirtti.
Tatar, dün gece katıldığı bir web TV programında birçok güncel konuya açıklama getirirken, ekonomik konulara da değindi.
Açıklamalarında işyerlerinin ne zaman açılacağına uzmanların karar vereceğini söyleyen Tatar, Maliye’nin gelirlerinde azalma olduğunu da ifade etti.
Orta büyük başarı olduğundan söz eden Başbakan Ersin Tatar’ın Havadis Web TV’de ekonomi konusundaki sorulara verdiği cevaplar şöyle:
Soru: Para bitti diyen bir ülkenin Başbakanı nasıl olur da üretimden bahsediyor vatandaş. Bunu nasıl değerlendiriyorsunuz?
Tatar: Vatandaş demokrasi var, istediği gibi konuşuyor. Para bitti demedik, maliyenin gelirleri azaldı dedik, bir takım sıkıntılar var, corona dolayısıyla ekonomiye katkı koyan turizm, eğitim ile bir takım sıkıntılar yaşıyoruz ama bizim alt yapımız yerindedir. Bu bir fırsatta olabilir. Üretimi arttırıp, içe dönerek, kendi iş gücümüz gibi birtakım fırsatlar gelebilir. Eğer bu krizi iyi yönetirse dünyaya verilecek bir mesaj var, Kıbrıs’ın kuzeyinde bu iş iyi yöneltildi, sınavı iyi verdi denilecektir. Turizm, öğrenci gelmesinde KKTC markasına marka katarak bu işten çıkabilir. Umutlu olmak lazım. Muhalifler bizi acımasızca eleştirseler de büyük de bir başarı var.
Soru: Türkiye’den para gelecek mi?
Tatar: Her yıl olduğu gibi bu yıl da 2020 için protokol olması gerektiği yönünde. Çalışmaları sürdürüyoruz. Fuat bey ve Sayın Erdoğan’la konuşmamız oldu. Beklentilerimizi paylaştık. Önümüzdeki haftalarda şekillenecek. Önemli olan süreci doğru yönetmek. Ortaya koyduğumuz iradeyle büyük sınavdan geçiyoruz. Anavatanla iyi istişare ile çalışmalarımızı sürdürmektir. Burada bir halk var. Dünyanın tanımadığı. Dünyadan tecrit edildik. Bize verdikleri söze rağmen. Ama bunlara rağmen kendimizi geliştirdik. Giderek artan bir başarı hikayesi var. Bunun aksini söyleyenler olsa da. Desteğe ihtiyacımız vardır, hakkımız da vardır. Bizim şu anda Maliye, Ekonomi bakanımızla yaptığımız çalışmalar vardır. Önümüzdeki projeksiyonlara baktığımızda, bu virüs meselesinin ne kadar gideceğini tam da bilmediğimiz için, çeşitli alternatifler var. Umut ediyorum ki mayıs ayından sonra hareketlilik başlayacak. Dinamiklerimizin canlanmasıyla bir noktaya gelebileceğini, sonra da bekleyeceğiz, bakalım güney ne zaman çözecek, Türkiye ne zaman çözecek? Ne zaman gidip gelmeler başlayacak?
Soru: Ekonomiden bahsediyoruz. TC’den gelen 72 milyon. Bu paranın ne kadarı koronavirüste kullanıldı?
Tatar: Hesaplara baktığımızda bazı kalemlerden sağlık kalemine 30 milyon aktardık. 72 milyon geldi ama genel çerçevede maaşlara da gitti.
Soru: Bir sonraki ay maaş ödeyebilir miyiz?
Tatar: Burası KKTC devleti. Biz devletimize güveniyoruz. Bu halkın bu başarısı bizim devletimizin itibarını da arttırdı. Halk olarak özgüven de verdi. Başarı bir şekilde yönetebilen, bugün Amerika’dan iyi yönetebilen bir yapıdayız. Destek ve iç kaynaklardan sağlayacağımız finansmanla yönetebileceğiz.
Soru: Muhalefet, “İç borçlanmaya neden gitmiyoruz?” diye soruyor.
Tatar: Mayıs sonuna kadar bir tablo ortaya koyduk. Önümüzde süreç var. Doğru yapmak lazım. Doğru borçlanma yapmak lazım, çalışmaları yapılıyor. Arayışlar içindeyiz, yapılan temaslar, önümüzdeki süreci iç borçlanma da yapacağız. Rakamlar belli değil. Doğru zamanda doğru borçlanma yapılmalı.
Bizim halkın faizlerle sıkıntıları var. Çalışmalar yaptık. Merkez Bankası’yla sıkı temas içindeyiz. 1 milyar TL paket açıklandı. İhtiyaçlı olanlara krediler hazırlandı. Bütün bu finansmanın kaynağı bankalardan geliyor. Bankalardan Merkez Bankası’na ciddi para yatırılıyor. Bir likidite katkısıyla piyasanın ayakta kalması amaçlanıyor. İstediğimiz noktaya ulaşmak için ekonomik çarklar dönmeli. Sadece borçlanmayla olmaz.
Soru: İnternet Sağlayıcıları Birliği vergi geliyor, zam olur açıklaması yaptı. Siz de zam yapmayı düşünmüyoruz dediniz. Son durum ne?
Tatar: GSM şirketleri var, ödedikleri var. Gelen bilgi şu; bu telefon işleri internete aktarıldı. Devlet bundan dolayı vergi kaybına uğruyor. Bu alanı da vergilendirmek için, devletin hak ettiği payı almak için bir düzenlemedir bu. Vatandaşa zam değil bu. Aktarılan trafik için Maliye Bakanlığı tarafından niyet edilen bir düzenleme. Ancak söyledikleri buysa Maliye Bakanlığı haklıdır. İlgili şirketlerle görüşün dedim, neden zam gelecek? Eğer siz trafiği aktarıyorsanız, devletin elbette böyle ortamlarda tedbir alması lazım. Bu düzenlemenin zam getirmemesi lazım. Sen ödediğin vergiyi bu tarafa aktarıyorsun. Kendi internet şirketlerimiz de var, onların söyledikleri önemli. Vatandaşa yansımayacak şekilde düzenleme içine gidilsin dedim. Maliye haklıdır, rakamlar çok ciddidir. Bunlar gerçeklerdir. Vatandaşa zam niyet edilmemektedir, vatandaşa yansımaması lazım. Herkesin elini taşın altına koyması lazım. Trafikte azalma yok, insanlar sürekli internette. Hacim artıyor, gelirleri de artabilir, artan hacimden devlette vergisini alacaktır diye düşünüyorum.
Soru: İş yerleri ne zaman açılacak?
Tatar: Bilim kurulumuza, sağlık bakanlığı uzmanlarına ve hepsine kulak vermek zorundayız. Risk almak istemiyoruz. Son 45 günde büyük önemli kararlara imza attık. Bir an evvel bazı sektörlerin açılması gerekiyor, bu yönde baskı da var. Fakat bir de biraz daha sabredelim, risk almayalım, yayılabilir endişeleri var.
Soru: Yapılacak katkı konusunda Casinocular Birliği’nin tepkisi var. Nasıl halletmeyi düşünüyorsunuz? Tatar: Casinoların devlete ödedikleri imtiyaz ücretleri var. Kapatılmış dönem için indirim istediler. Bizim kavgamız yok. Çözüm üretmeye çalışıyoruz. İmkanlarımız da belli. Umarım KKTC’nin kısıtlı imkanlarıyla yönetilen bu süreç doğru yere gider.
