Türkiye’de yastık altında 310 milyar dolarlık altın olduğu tahmin ediliyor. Ton olarak bakıldığında ise 5 bin tonluk bir yastık altı altın büyüklüğünden söz ediliyor. Hindistan nüfusunun yaklaşık 1,4 milyar kişiden oluştuğu düşünülürse; kişi başına yastık altında 17 gram altın düşüyor. Türkiye’de ise kişi başına yastık altı altın miktarı 60 gram olarak hesaplanıyor.
Türkiye’de yastık altındaki fiziki altın ülke ekonomisi için ciddi bir finansal kaynak olmakla birlikte, bu kaynak şu an finansal sistemin dışında ve atıl.
Dolayısıyla bu alandaki rakamlar finansal sistem dışındaki atıl kaynağın büyüklüğünü analiz edebilmek için kritik önemde görülüyor. Bloomberg HT Araştırma Müdür Yardımcısı Gizem Uzuner Gençtürk, Türkiye’de yastık altındaki altın miktarını farklı yönleriyle analiz etti.
Peki bu kadar altın nereye gidiyor?
Geleneksel olarak toplumumuzda güvence olarak görülen altın; genellikle insanların ona dokunabilmeyi ve elinin altında tutmayı tercih ettikleri için çoğunlukla evlerimizde duruyor. Mücevher olarak kaldığında toplumda statü olarak kabul edilmesinin yanı sıra; bankalarda tutulduğunda; mevduat hesaplarına uygulanan getiri oranlarının diğer para birimlerine göre daha düşük olması, altın yatırımcısının mevcut sistemde bankaya fiziki olarak yatırdığı altının tamamını ya da bir kısmını fiziki olarak çekememesi gibi birçok sebep altının finansal sistemde yer almayışına sebep olarak sayılabilir.
Yastık altında ne kadar altın var?
Yastık altındaki fiziki altın ülke ekonomisi için ciddi bir finansal kaynak olmakla birlikte, bu kaynak şu an finansal sistemin dışında ve atıl. O yüzden ne kadarlık bir büyüklükten bahsettiğimizi birkaç veriyle gösterelim.
Aşağıdaki tabloda yer alan çalışma Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası tarafından yapılan hesaplamalara dayanarak İstanbul Altın Rafinerisi tarafından güncellenmeye devam ediyor. Ben tabloda son beş yılı gösterdim; ihraç ettiğimiz altından üretimimizi çıkarıp; ithal ettiğimiz altından düşüp, kalanın yastık altına gittiği varsayılarak hesaplanıyor.
Bu hesaba göre son 5 yılda 766 kg altın yastık altına gitmiş. Aslında çalışma; 1984 yılından başlıyor. O kadar geçmişe gideceksek; son otuz yılda Türkiye’de yastık altına giden ve ekonominin dışında kalan altının 3 bin tondan fazla olduğu görülüyor. Eski yıllarda yapılan büyük miktarda kayıt dışı ticaret ve halen ciddi miktarda dolaşımda olan Osmanlı dönemine ait altınlarda göz önüne alındığında bu rakamın İstanbul Altın Rafinerisi tarafından yastık altında 5 bin ton civarında olduğu tahmin ediliyor. Bu çalışmanın yapıldığı tarih olan Temmuz 2020 üzerinden gidersek; 310 milyar doların yastığımızın altında durduğunu söyleyebiliriz.
Hindistan’da kişi başı yastık altın 17, Türkiye’de 60 gram
Yine derginin içerisinde gördüğüm ilginç bir istatistik daha paylaşmak istiyorum. Bilindiği gibi; fiziki altın talebinde dünyada ikinci sırada yer alan Hindistan’da yastık altında olduğu tahmin edilen altın miktarı yaklaşık 25 bin ton. Hindistan nüfusunun yaklaşık 1,4 milyar kişiden oluştuğu düşünülürse; kişi başına yastık altında 17 gram altın düşüyor. Türkiye’de ise 5 bin ton olduğu tahmin edilen yastık altındaki altını; 83 milyonluk nüfusumuza böldüğümüzde kişi başına yastık altındaki altın yaklaşık 60 gram ediyor.
Bu kadar altını, ekonomiye nasıl kazandırırız?
Bu çalışmayı yapan İstanbul Altın Rafinerisi; yastığımızın altında duran bu ekonomik büyüklüğü sisteme kazandırmak için 1996 yılından bu yana çalışıyor. Yastık Altı Altını Ekonomiye Kazandırma Projesi’nin bilinirliliğin artırılması, altın mevduatları için Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu güvencesinin artırılması, altın sektöründe stokların maliyeti bedeli ile muhasebeleştirilmesinin yarattığı sorunların çözülmesi gibi pek çok öneri de sunuyorlar. (BloombergHT)
