Kuzey Kıbrıs’ta bu hafta en fazla dedikodu mahiyetinde TRT 1’deki Kıbrıs dizisi konuşulurken, ülkenin gerçek gündemini ekonomi ve ekonomiye bağlı konular oluşturdu.
Koronavirüs vaka sayılarının sürekli oynaklık gösterdiği günlerde ekonomiyi yakından ilgilendiren bir dizi karar ve bir dizi rakam ortaya çıktı.
STANDARD Kıbrıs’ın yaptığı çalışmada, bu hafta ekonomi konusunda ülke gündeminde en fazla yer alan gelişmeleri şöyle belirledi:
1- Ödenmeyen kredilerin ‘1 milyar TL’si sadece 100 müşteriye ait:
Kuzey Kıbrıs Bankalar Birliği’nin açıkladığı ödenemeyen kredilerle (tahsili Gecikmiş Alacaklar) ilgili veriler, büyük yankı yarattı. Bir grup gazeteciyle görüşen Bankalar Birliği Başkanı Olgun Önal, 2020 Aralık sonu itibarıyla bankaların verdiği 27,2 milyar TL’lik krediden tahsil edemediği 1 milyar 555 milyon 891 bin TL’lik miktarın, 1 milyar 033 milyon 963 bin TL’lik kısmının “sadece 100 (yüz) banka müşterisinin” borcu olduğuna dikkat çekti.
2- Merkez Bankası kredi kartı faizleri ile TL mevduat faiz oranlarını yükseltti:
KKTC Merkez Bankası yeni kararla, TL cinsi işlemlerde 1 Ocak 2021’den beri %1.95 oranında uygulanan azami faiz oranı Haziran 2021 sonuna kadar %2.29’a, TL gecikme faiz oranı da %2.45’ten %2.79’a çıkardı. Döviz cinsi işlemlerdeki faiz oranı ise %1.09’a, gecikme faiz oranı da %1.59’a çekildi.
Merkez Bankası ayrıca, nezdindeki TL mevduat hesaplarına uygulanan faiz oranı yıllık %13.75’ten %15.25’e, TL yasal karşılıklara uygulanan faiz oranı yıllık %8.00’den %9.00’a çıkardı. Yabancı para faiz oranlarında ise herhangi bir değişikliğe gidilmedi.
3- KKTC’nin 2020’deki dış ticaret açığı 1,1 milyar dolar oldu:
Ticaret Dairesi’nin verilerine göre 2020’de KKTC’nin ihracat 101 milyon 105 bin dolar, ithalatı 1 milyar 220 milyon 580 bin dolar, ticaret hacmi 1 milyar 321 milyon 686 bin dolar, ticaret açığı ise 1 milyar 119 milyon 475 bin dolar düzeyinde gerçekleşti. 2019 yılında artarak %6 oranına ulaşan ihracatın ithalatı karşılama oranı ise 2020’de %8.2 seviyesinde hesaplandı.
4- Dolar 8, Sterlin 11 TL’nin üzerine yerleşti Euro 10 TL sınırında:
Türk Lirası’ndaki kötü gidiş bu hafta da sürdü. Son iki günde hafifçe toparlanan TL kayıplarını telafi edemedi. Dolar haftayı 8.20 TL’den, Euro 9.65 TL’den, sterlin de 11.35 TL’den kapattı.
Bir hafta önce en düşük 7.6971 en yüksek 8.4864 seviyelerini gören dolar/TL, haftalık bazda yüzde 12.4 değer kaybederken, yeni haftaya 8.1134’ten başlamıştı.
5- Turizme “kapalı devre” formülü bulundu:
Turizm faaliyetlerinin 12 Nisan’da “kapalı devre” olarak başlayacağı açıklandı. Kumar turizmine yönelik karara göre KKTC’ye gelecek olan turistler ve tesis çalışanları konaklama tesisleri dışına çıkmayacak.
Turizm Bakanı Fikri Ataoğlu, charter ve tarifeli seferleri kapsayan “kapalı devre” turizm faaliyetleri ile ilgili belirlenen kriter ve tedbirleri de açıkladı. Buna göre, kapalı devre turizm faaliyetleri, charter ve tarifeli seferler için geçerli olacak ve ülkeye girecek turistlerin, çift negatif PCR sonucunu ibraz edecek.
6- Maliye, “Türkiye’den para gelmeyince” 200 milyon borçlandı:
Maliye Bakanı Dursun Oğuz, Türkiye’den beklenen kaynak gelmediğini ve maaşların ödenmesi için Merkez Bankasından 200 milyon TL’lik avans alındığını açıkladı. Oğuz, Türkiye’den paranın ne zaman geleceği konusunda herhangi bir bilgi veremedi.
7- Hayat Pahalılığı 4 ay süreyle durduruldu, sendikalar eylem peşinde:
Bakanlar Kurulu, yasa gücünde kararnameyle kamuda çalışanların ve emeklilerin hayat pahalılığı ödeneği hakkı, yasa gücünde kararnameyle 4 ay süreyle durdurdu. Kararnameye göre bu yılın mart, nisan, mayıs ve haziran aylarındaki hayat pahalılığı ödeneği verilmeyecek.
Karara büyük tepki gösteren kamuda örgütlü sendikalar peş peşe eylemlere hazırlanıyor. İlk sırada genel grev var.
8- Hellimin artçı sarsıntıları sürüyor
Hellimin Kıbrıs’a ait olduğu yolunda Avrupa Birliği’nde alınan “Coğrafi Tescil” kararı, bu hafta da gündemi oldukça meşgul etti. Ekonomi çevreleri kararı olumlu bulurken, şüpheci örgütler bahane, hükümet yetkilileri ise milli ve hamasi demeçler verdi.
Coğrafi tescil kararına göre hellimdeki süt oranlarının %51 küçükbaş, %49 büyükbaş olarak belirlenmesi, özellikle “inek sütü lobisini” rahatsız etti. Oranlarla ilgili uygulama 2024 yılında başlayacak.
Bu arada, birçok çevre, hellimin Yeşil Hat Tüzüğü kapsamına alınmasını ıskaladı veya görmezlikten geldi.
