KKTC Merkez Bankası verilerine göre en geniş tanımlı para arzı M3, Kasım 2021 sonu itibarıyla bir önceki yılın Kasım sonuna kıyasla %52.60 oranında artarak, 45 milyar 378 milyon TL’den, 69 milyar 249 milyon TL’ye ulaştı.
Bir ekonomide kullanılabilecek toplam para miktarını gösteren ‘Para Arzı’, Kasım 2020-Kasım 2021 periyodunda Kasım ayında %2.32, Aralık ayında %0.18, Ocak (2021) %1.10 ve Temmuz’da %0.59 oranında düşüşler yaşadı. Geriye kalan diğer aylarda yükselişler yaşayan para arzı, Kasım 2021’de aylık bazda %22.49 oranında çok sert bir çıkış yakaladı.
Para arzının Kasım 2021 sonunda ulaştığı 69 milyar 249 milyon TL’lik tutar, ülke tarihinin kayıtlara geçen en yüksek miktarı oldu. Geçtiğimiz yıl Mart, Eylül ve Ekim aylarındaki yüksek oranlı artışlar da dikkati çekti.
2021’in ilk çeyreğini 48,5 milyar TL, ikinci çeyreğini 50,6 milyar TL ve üçüncü çeyreği de 52,6 milyar TL ile kapatan para arzının son çeyrekteki miktarı henüz açıklanmadı.
VADELİ TASARRUF MEVDUATI %56.6 BÜYÜDÜ
Veriler, para arzında en önemli paya sahip olan “vadeli tasarruf mevduatın” 2021’in 11 aylık döneminde %56.64 oranında büyüdüğünü gösteriyor. Aralık 2020’yi 25,4 milyar TL ile kapatan, vadeli tasarruf mevduatı Kasım 2021 sonu itibarıyla 39.8 milyar TL düzeyinde kaydedildi.
Ekim ayında 32,3 milyar TL ile yılın en yüksek seviyesini gören vadeli tasarruf mevduatı, Kasım’da 7 milyar TL’den fazla artışla tüm zamanların en yüksek seviyesine çıktı. Kasım ayındaki %23’lük sert çıkış, TL’nin değer kaybıyla benzer bir oranda gerçekleşti.
Para arzında ikinci en yüksek paya sahip olan “vadeli ticari mevduat” ise Aralık 2020-Kasım 2021 arasındaki dönemde %43.48 oranında artış göstererek, 5,8 milyar TL’den 8,4 milyar TL’ye çıktı. Ancak veriler, en büyük oranlı artışın %247.7 oranıyla “vadesiz diğer mevduatta” gerçekleştiğini gösteriyor.
M1, %65 ARTIŞLA 16,6 MİLYAR TL’Yİ BULDU
Dolaşımdaki para, vadesiz ticari mevduat, vadesiz tasarruf mevduatı ile Merkez Bankası’ndaki mevduattan oluşan ve M1 olarak isimlendirilen en dar tanımlı para arzı, Aralık 2020 ile Kasım 2021 arasındaki dönemde %64.93 oranında artarak, 10 milyar TL’den, 16,6 milyar TL’ye ulaştı. Söz konusu miktar M1’deki bugüne kadar saptanan en yüksek rakam oldu.
66 MİLYARA ÇIKAN M2 %57.5 ARTTI
Vadeli ticari mevduat, vadeli tasarruf mevduatı ve vadeli diğer mevduat ile M1’in toplamından oluşan M2 de Kasım ayını bir yıl öncesine kıyasla %55.88’lik, yılbaşına kıyasla ise %57.5’lik artışla geçti.
Kasım 2020’de 42,2 milyar, Aralık 2020’de ise 41,8 milyar TL olan M2, Kasım 2021’de bugüne kadarki en yüksek seviye olan 65 milyar 890 milyon TL’ye yükseldi.
“Vadeli Diğer Mevduat” başlığı altında gösterilen kalemdeki %119.67’lik gelişme ise M2’de saptanan en yüksek oranlı artış olarak kaydedildi.
VADESİZ RESMİ MEVDUAT %71 AZALDI
Vadeli-Vadesiz Resmi Mevduat, Merkez Bankası’ndaki diğer mevduatlar ile M2’nin toplamından oluşan M3’te ise vadesiz resmi mevduat geçtiğimiz Kasım ayını Aralık 2020’ye göre %71.40’lık düşüşle 264 milyon TL’de tamamladı.
Kasım ayında vadeli resmi mevduatlar ise (11 aylık sürede %30.4’lük artışla) 2,9 milyar TL düzeyindeydi.
Geçen yılın Aralık ayı sonuna kıyasla %47 oranında düşüş yaşayan “KKTC Merkez Bankası’ndaki diğer mevduat” ise 171,8 milyon TL’den 145,4 milyon TL’ye geriledi.
