ABD ve İsrail’in İran’a saldırıları 5. haftasına girerken, saldırıların sona ereceğine yönelik ümitlerin azalması hisse senedi piyasalarını olumsuz etkilemeye devam ediyor. Geçen hafta savaşın sona ermesine yönelik iyimserlik zaman zaman artsa da kalıcı olmadı. Gerginliklerin yeni haftada tekrar artması küresel piyasalarda satış baskısının sürmesine neden oldu.
Enerji fiyatlarının görece yüksek seyretmeye devam edebileceğine yönelik öngörülerle küresel piyasalarda risk algısı devam ederken, yüksek petrol fiyatlarının küresel ekonomik büyümeyi olumsuz etkileyebileceğine yönelik endişelerle yatırımcılar temkinli davranıyor.
Jeopolitik gelişmelerin yanı sıra ekonomik veriler de piyasaların yönü üzerinde etkili oluyor. Geçen hafta ABD’de hizmet sektörü ve bileşik PMI verileri sırasıyla 51,1 ve 51,4 ile 11 ayın en düşük seviyesine gerilemesi de savaşın büyüme üzerindeki ilk etkilerinin görüldüğünü düşündürdü.
Fed’in faizi sabit tutacağı öngörülüyor
Bu gelişmeler sonrası, para piyasalarındaki fiyatlamalarda Fed’in gelecek 4 toplantıda büyük ihtimalle politika faizini sabit bırakacağı öngörülürken, bankanın ekim ve aralık toplantılarında ise faiz oranlarını artırabileceğine yönelik tahminler güç kazandı.
ABD Başkanı Donald Trump, “İran’ın elektrik santrallerini hedef alma” kararını 6 Nisan’a kadar durdurduğunu ve müzakerelerin “çok iyi gittiğini” belirtmişti. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio da İran’a yönelik askeri operasyonlarının “aylar değil, birkaç hafta içinde” sona ermesinin beklendiğini ve Washington’un hedeflerine “kara birliklerine ihtiyaç olmadan” ulaşabileceğini söyledi.
İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ise sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, enerji fiyatlarını düşürmek için çok sayıda “yalan haber” yayıldığını ve piyasanın artık buna duyarsız hale geldiğini öne sürerek, gerçek fiyatların er ya da geç ortaya çıkacağını belirtti.
Taraflardan gelen çelişkili açıklamalar da piyasalarda satış baskısına neden oluyor. Öte yandan bugün bölgedeki çatışmalar devam etti. Tahran’da art arda patlamalar meydana geldi. Kentte hava savunma sisteminin aktif hale geldiği kaydedildi.
Trump’ın uzun süredir hedeflenen birçok İran hedefinin vurulduğu ve Harg Adasının kontrol altına alınabileceği yönünde açıklamalar yaptığına dair haber akışı da saldırıların beklenenden daha fazla sürebileceğine yönelik endişeleri tetikledi.
Öte yandan Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak’ın 1 Nisan’dan itibaren benzin ihracatının yasaklanması talimatı verdiği bildirildi.
Fed yetkilileri de savaşın ABD ekonomisi üzerine etkilerini dile getirmeye devam ediyor. Richmond Fed Başkanı Tom Barkin, artan petrol fiyatlarının tüketici güvenini etkilediğine işaret ederek, yüksek benzin fiyatlarının diğer alanlardaki harcamaları da kısıtlayabileceğini kaydetti.
Petrol fiyatlarındaki ani artıştan önce dahi enflasyonla mücadelede kaydedilen ilerlemenin durma riskiyle karşı karşıya olduğunun altını çizen Barkin, enflasyon ve enflasyon beklentilerine dair verileri dikkatle izleyeceğini bildirdi.
Philadelphia Fed Başkanı Anna Paulson da Orta Doğu’daki çatışmanın, hem enflasyon hem de büyüme açısından yeni riskler yarattığına dikkati çekti. Makroekonomik veri tarafında, ABD’de Michigan Üniversitesince ölçülen tüketici güven endeksi, martta aşağı yönlü revizyonla 53,3 oldu ve yılın en düşük seviyesini gördü.
Tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisi ise martta, Nisan 2025’ten bu yana en yüksek puanda aylık artışını kaydetti ve yüzde 3,4’ten 3,8’e çıktı.
Bu gelişmelerle, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi yüzde 4,39 seviyesinde ve dolar endeksi yüzde 0,1 azalışla 100 seviyesinde dengelendi. Orta Doğu’daki gelişmelerle enerji emtia grubundaki yükselişler de devam ederken, Brent petrolün varil fiyatı yeni günden yüzde 2,5 artışla 115,4 dolara çıktı.
Enerji fiyatlarındaki hızlı artışın enflasyon endişelerini körüklemesi ve Fed’in bu yıl şahin adımlar atabileceğine yönelik haber akışıyla altının onsu haftanın ilk işlem gününde yüzde 0,1 azalışla 4 bin 489 dolardan işlem görüyor.
Analistler, Hürmüz Boğazına ilişkin risklerin devam etmesi durumunda uzun vadede petrol talebinin azalabileceğini ve bunun da küresel ekonomik aktiviteyi ciddi şekilde olumsuz etkileyebileceğini söyledi.
Bu gelişmelerle cuma günü Dow Jones endeksi yüzde 1,73, S&P 500 endeksi yüzde 1,67 ve Nasdaq endeksi yüzde 2,15 değer kaybetti. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.
Avrupa borsaları cuma günü geriledi
Avrupa borsalarında da jeopolitik risklerden kaynaklı petrol fiyatlarındaki artışın negatif etkileriyle cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izlendi. Fransa Merkez Bankası (Banque de France) Başkanı Francois Villeroy de Galhau Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) enerji fiyatlarındaki artıştan kaynaklanan enflasyonun genele yayılmasını önleme konusunda kararlı olduğunu ancak faiz artırım tarihlerini tartışmak için henüz erken olduğunu söyledi.
Diğer taraftan Alman İş Piyasası ve Meslek Araştırmaları Enstitüsü (IAB), Orta Doğu’da tırmanan gerilimin ve artan enerji maliyetlerinin Alman iş gücü piyasası üzerindeki baskısının sürdüğünü bildirdi.
Makroekonomik veri tarafında İngiltere Ulusal İstatistik Ofisi (ONS), verilerine göre, ülkede perakende satışlar şubatta yüzde 0,4 geriledi. Piyasa beklentisi ise satışların bu ayda yüzde 0,7 düşeceği yönündeydi. İngiltere’de perakende satışlar ocakta yüzde 0,2 yükselmişti.
Bu gelişmelerle cuma günü Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 1,38, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,87, İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,74 ve İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,05 geriledi. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne düşüşle başladı.
Asya borsaları haftaya Çin hariç sert düşüşle başladı
Orta Doğu savaşının beşinci haftasına girmesi ve diplomatik çözüm arayışlarına rağmen çatışmaların tırmanmasıyla birlikte Asya borsaları da haftaya sert düşüşle başladı.
Dolar/yen paritesi 160 seviyesinin üzerini test ederken, yendeki zayıflığın devam etmesi durumunda Japonya’da politika yapıcıların döviz piyasasına müdahale edebileceği tahmin ediliyor.
Japonya Merkez Bankası (BoJ) Başkanı Kazuo Ueda, yenin ekonomi ve fiyatlar üzerindeki etkilerini yakından takip edeceklerini belirterek, zayıf bir para biriminden kaynaklanan artan ithalat maliyetlerinin önümüzdeki aylarda faiz oranlarını artırmayı haklı çıkarabileceğini belirtti.
Orta Doğu’daki gerilimin petrol, doğalgaz, gübre, plastik ve alüminyum fiyatlarının yanı sıra uçak ve gemi yakıtı fiyatlarında da artışa neden olması Asya ekonomileri için risk oluşturuyor çünkü bölgenin büyük bir kısmı Orta Doğu’dan gelen enerjiye büyük ölçüde bağımlı bulunuyor.
Bununla birlikte gıda, ilaç ve petrokimya ürünlerinin fiyatlarının da artması bekleniyor.
Analistler, Japonya’nın petrolünün yaklaşık yüzde 90’ını ve doğalgazının yüzde 75’ini Hürmüz Boğazı üzerinden ithal ettiğini belirterek, Hürmüz Boğazı kaynaklı arz endişeleriyle enflasyonun sert bir şekilde yükseleceğinin tahmin edildiğini ve ülke tahvil piyasasında satış baskısının görüldüğünü söyledi.
Bu gelişmelerle, Japonya’nın 5 yıllık tahvil faizi yüzde 1,82’yle 1997’den bu yana 10 yıllık tahvil faizi yüzde 2,39’le 1999’dan bu yana en yüksek seviyeyi gördü.
Öte yandan Japonya Merkez Bankası (BoJ) toplantı tutanaklarında faiz artırımının ve boyutunun Orta Doğu’daki durumun gidişatı gibi faktörler dikkate alınarak değerlendirilmesi gerektiği belirtildi.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 3,3, ve Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 3,1 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 0,9 gerilerken, Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 0,2 arttı.
Borsa cuma gününü düşüşle tamamladı
Cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,23 değer kaybederek 12.698,19 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise cuma akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,23 azalışla 14.668,00 puandan işlem gördü.
Öte yandan Sermaye Piyasası Kurulu (SPK), Borsa İstanbul AŞ pay piyasalarında açığa satış işlemlerinin yasaklanmasına ilişkin tedbir ve uygulamalara 10 Nisan seans sonuna kadar devam edilmesini kararlaştırdı.
Buna göre, açığa satış işlemlerine ilişkin yasağın yanı sıra, kredili sermaye piyasası işlemleri süresince öz kaynak oranının esnetilerek uygulanmasına yönelik tedbirlerin de aynı tarihe kadar devam edeceği bildirildi.
Dolar/TL, cuma gününü yüzde 0,3 artışla 44,4564’ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 44,4660’tan işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde ekonomik güven endeksi, yurt dışında ise Fed Başkanı Jerome Powell’ın açıklamaları, Almanya’da enflasyon ve Avro Bölgesinde tüketici güven endeksinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan ise analistler, BIST 100 endeksinde 12.600 ve 12.500 puanın destek, 12.800 ve 12.900 seviyelerinin direnç konumunda olduğunu kaydetti.
