Küresel piyasalar, ABD/İsrail-İran arasındaki savaşın sona erebileceğine yönelik iyimserlikle pozitif seyrediyor.
ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve İran’ın misillemeleriyle Orta Doğu’da tırmanan gerilim bir ayı geride bıraktı. Bu süreçte küresel çapta enerji, gıda ve emtia fiyatları üzerinde baskı oluşurken, tedarik zincirlerinde de aksamalar görüldü.
Küresel piyasaları sarsan ve enerji arzını aksatan çatışmalar, fiyatlamalarda kayda değer bozulmaya yol açtı. Saldırıların başlamasından bu yana Orta Doğu’da süregelen jeopolitik gerilim, küresel piyasalarda ciddi bir satış baskısına yol açarken, toplam piyasa değeri son bir ayda yaklaşık 14 trilyon dolar azaldı.
Çatışmaların sona erebileceğine yönelik iyimserlikle küresel piyasalarda pozitif fiyatlamalar öne çıkarken, yatırımcı güveninin yeniden tesis edilebileceğine yönelik beklentiler fiyatlamaları destekliyor.
ABD Başkanı Donald Trump, New York Post gazetesine verdiği röportajda da “İran ile savaşın” çok uzun sürmeyeceği mesajını verdi.
Diğer taraftan Beyaz Saray’da düzenlediği başkanlık kararnamesi imza töreninin ardından basın mensuplarının İran’la ilgili sorularını yanıtlayan Trump, İran savaşını ne zaman bitireceği sorusuna, “Sanırım iki ya da üç hafta içinde. Sonra oradan çekileceğiz.” diye yanıt verdi.
Öte yandan İran basınındaki haberlere göre, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan, Avrupa Birliği (AB) Konseyi Başkanı Antonio Costa ile yaptığı telefon görüşmesinde, “Saldırıların tekrarlanmaması güvencesiyle bu savaşı bitirmek için gerekli irademiz var.” dedi.
Orta Doğu’daki gelişmelere ilişkin haber akışının piyasaların yönü üzerinde belirleyici olması beklenirken, bundan sonraki süreçte savaşın sona ereceğine dair somut adımların risk iştahını artırabileceği öngörülüyor.
ABD’nin bölgeye ek asker sevkiyatında bulunması, çatışmaların sürebileceğine yönelik risklerin hala devam ettiğini gösteriyor.
Jeopolitik gelişmelerin yanı sıra ekonomik verilerde piyasaların odağın bulunuyor. ABD’de Conference Board tarafından açıklanan Tüketici Güven Endeksi, tarifeler ve savaştan ötürü yükselen maliyetlere rağmen martta 91,8’e çıkarak piyasa beklentilerinin üzerinde gerçekleşti.
Ülkede JOLTS açık iş sayısı ise şubatta 6 milyon 882 bine inerek piyasa beklentilerinin altında kaldı. ABD’de işe alım sayısı aynı dönemde 498 bin azalışla 4 milyon 849 bin oldu ve Nisan 2020’den bu yana en düşük seviyesini kaydetti. Açıklanan verinin iş gücü piyasasındaki risklerin devam ettiğini ortaya koyması, ABD Merkez Bankası’nın (Fed) bu yıl parasal gevşemeye gidebileceğine yönelik öngörüleri tekrar ortaya çıkarırken, gözler ABD’de cuma günü açıklanacak tarım dışı istihdam verisine çevrildi.
Fed Başkanı Powell’ın enflasyon beklentilerinin kontrol altında olduğu ancak jeopolitik gelişmelerin etkisinin belirsizliğini koruduğu yönündeki temkinli duruşu da piyasalarda faiz indirimi beklentilerinin yeniden öne çıkmasını sağladı.
Öte yandan ABD Gümrük ve Sınır Muhafaza (CBP) birimi, Trump’ın Uluslararası Acil Ekonomik Güçler Yasası’na (IEEPA) dayandırarak uyguladığı ve Yüksek Mahkemenin yasaya aykırı bulduğu tarifelerin iadesinde, başvuruların incelenmesi ve işleme alınmasının 45 güne kadar sürebileceğini belirtti.
Diğer taraftan Rus hükümeti, mineral gübre üretiminde kullanılan kükürt ihracatına yönelik geçici yasağı uzattığını duyurdu. Savaşın sona erebileceğine yönelik iyimserlikle tahvil piyasasındaki satış baskısı azalırken ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi hafta başından bu yana 14 baz puan gerileyerek yüzde 4,29’a indi.
Jeopolitik risklerin azalmasıyla dün yüzde 0,8 azalarak 99,7 seviyesine gerileyen dolar endeksi, bugün 99,8 seviyelerinde dengelendi.
Savaşın sona ermesinin etkisiyle enflasyonist baskıların azalabileceğine yönelik beklentiler altın fiyatlarını destekledi. Altının onsu yüzde 0,3 artışla 4 bin 679 dolardan işlem görüyor.
Azalan jeopolitik gerilimlere karşın Hürmüz Boğazı’nın piyasalar için önemli bir baskı unsuru olmaya devam etmesiyle Brent petrolün varil fiyatı yüzde 1,3 artışla 103,4 dolar seviyesinde seyrediyor.
New York borsasında pozitif bir seyir izlendi
New York borsası, savaşın yakında sona erebileceğine dair haberlerin etkisiyle günü pozitif tamamladı. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.
Kurumsal tarafta ise şirketlerden gelen haberler takip edilirken, yarı iletken şirketi Marvell’in hisseleri Nvidia’nın şirkete 2 milyar dolarlık yatırım yapmasının ardından yüzde 12,8 yükseldi.
CoreWeave’in hisseleri de yapay zeka bulut platformunu genişletmek amacıyla 8,5 milyar dolarlık kredi finansmanı sağladığını açıklaması sonrası yüzde 12 değer kazandı. ABD’li gıda şirketi McCormick’in hisseleri ise Unilever ile gıda faaliyetlerinin birleştirilmesine yönelik anlaşmanın ardından yüzde 6,1 değer kaybetti.
Bu gelişmelerle Dow Jones endeksi yüzde 2,49, S&P 500 endeksi yüzde 2,91 ve Nasdaq endeksi yüzde 3,83 değer kazandı.
Avrupa borsaları yükselişle kapandı
Avrupa borsaları da jeopolitik risklerin azalabileceğine yönelik iyimserlikle günü pozitif tamamladı.
Makroekonomik veri tarafında Avro Bölgesinde enflasyon mart ayında aylık bazda yüzde 0,6’dan yüzde 1,2’ye yıllık bazda yüzde 1,9’dan yüzde 2,5’e çıktı.
Piyasa beklentisi, enflasyonun martta yıllık bazda yüzde 2,6 olacağı yönündeydi.
Avro Bölgesi’nde martta çekirdek enflasyon ise yıllık bazda yüzde 2,3, aylık bazda yüzde 0,8 seviyesinde belirlendi. Enflasyon, Bölgede Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) yüzde 2 olan hedefini aşarken, bu artış ABD ve İsrail’in şubat ayı sonunda İran’a saldırıları başlatmasından dolayı sert yükselen enerji fiyatlarından kaynaklanıyor.
Merkezi Münih’te Ekonomi Araştırma Enstitüsü (Ifo), Orta Doğu’da ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarıyla başlayan ve İran’ın misillemeleriyle yayılan çatışmaların Alman şirketleri üzerindeki etkilerini inceleyen araştırma sonuçlarını yayımladı.
Buna göre, Orta Doğu’daki çatışmalar Alman sanayisinde belirsizliğe yol açarken maliyetleri de artırıyor. Ülkede her 10 sanayi şirketinden 9’unun, bölgede tırmanan gerilim nedeniyle faaliyetleri olumsuz etkilendi.
Almanya Federal İş Ajansı (BA), işsizlik rakamlarına ilişkin mart ayı verilerini açıkladı.
Buna göre, ülkede mevsimsellikten arındırılmış işsiz sayısı, martta şubat ayına göre 49 bin azalarak 3,21 milyon oldu. 2025’e göre ise işsiz sayısı 54 binlik artış kaydetti.
Mart ayında işsizlik oranı, şubat ayına kıyasla 0,1 puanlık sınırlı bir düşüşle yüzde 6,4 olarak kaydedildi. Diğer taraftan Almanya Merkez Bankası (Bundesbank), ülkenin toplam kamu borcuna ilişkin 2025 verilerini açıkladı.
Buna göre, ülkenin toplam borcu geçen yıl 144 milyar avro artarak 2,84 trilyon avroya ulaştı.
Diğer taraftan ECB Başkanı Christine Lagarde’ın G7 yetkilerinin bir araya geldiği telekonferansta ABD Hazine Bakanı Scott Bessent’i Orta Doğu’daki gerilimin ekonomik sonuçlarının kısa süreli olacağına dair iyimser tavırlarından dolayı eleştirdiğine dair haberler de öne çıktı.
Söz konusu haberlere göre Lagarde, savaşın etkilerinin uzun süre hissedileceğine yönelik ifadeler kullandı.
Bu gelişmelerle, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,48, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,52, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,57 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 1,11 değer kazandı. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne pozitif başladı.
Asya borsalarında ralli havası yaşanıyor
Trump’ın İran savaşının önümüzdeki haftalarda sona ereceğine dair açıklamaları sonrasında azalan jeopolitik risklere ilişkin endişelerin pozitif etkisiyle Asya borsalarında ralli havası yaşanıyor.
Orta Doğu’daki gerilimin azalacağına yönelik iyimserlikle New York borsasında görülen alış ağırlıklı seyir Asya borsalarına da taşındı. Japonya’da büyük imalatçıların güvenini yansıtan birinci çeyreğe ilişkin Tankan Endeksi 15 seviyesinden 17 seviyesine çıkarken aynı zamanda da beklentilerin üzerinde gerçekleşti.
Orta Doğu’daki gerilime karşın verinin iyi gelmesi Japonya Merkez Bankası’nın (BoJ) faiz oranlarını yükseltme yönündeki politika duruşunu destekliyor.
Çin’de mart ayına ilişkin RatingDog imalat sanayi PMI ise 52,1’den 50,8’e gerilerken, aynı zamanda beklentileri de karşılayamadı. Söz konusu veri ülkede tedarik zincirine ilişkin sıkıntıların mart ayında daha belirgin hale geldiğini ortaya koydu.
Güney Kore’nin ihracatının mart ayında yüzde 48,3 yükselmesi de Kospi endeksindeki sert yükselişte etkili oldu.
Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 4,6, ve Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 8,1 ve Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 2 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,4 arttı.
Borsa günü yükselişle tamamladı
Dün alış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 1,30 değer kazanarak 12.790,98 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı nisan vadeli kontrat ise dün akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 1,4 artışla 15.001,00 puandan işlem gördü.
Dolar/TL, dün günü yatay seyirle 44,4473’ten tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın yüzde 0,1 üzerinde 44,4870’den işlem görüyor.
Analistler, ABD ile İran arasındaki gelişmelere ilişkin haber akışının yanı sıra, bugün yurt içinde imalat sanayi Satın Alma Yöneticileri (PMI) verilerini, yurt dışında ise dünya genelinde İmalat sanayi PMI verileri, ABD’de ADP özel sektör istihdamı ve perakende satışların takip edileceğini belirtirken, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 12.900 ve 13.000 puanın direnç, 12.700 ve 12.600 puanın ise destek konumunda olduğunu kaydetti.
Piyasalarda bugün takip edilecek veriler şöyle:
10.00 Türkiye, mart ayı İSO imalat sanayi PMI
10.55 Almanya, mart ayı imalat sanayi PMI
11.00 Avro Bölgesi, mart ayı imalat sanayi PMI
11.30 İngiltere, mart ayı imalat sanayi PMI
12.00 Avro Bölgesi, şubat ayı işsizlik oranı
14.00 ABD, haftalık mortgage başvuruları
15.15 ABD, mart ayı ADP özel sektör istihdamı
15.30 ABD, şubat ayı perakende satışlar
16.45 ABD, mart ayı imalat sanayi PMI
17.00 ABD, mart ayı ISM imalat sanayi PMI
