Küresel piyasalar, Japonya’da Başbakan Takaiçi Sanae liderliğindeki Liberal Demokratik Partinin (LDP) erken seçimi tarihi farkla kazanması ile ABD Merkez Bankasının (Fed) faiz indirimlerine devam edeceğine yönelik beklentilerle haftaya pozitif başladı.
Şirketlerin yapay zeka harcamalarını planlayacaklarına dair açıklamaları sonrası çip şirketlerinin hisselerindeki yükseliş küresel piyasalarda risk iştahının artmasını sağladı. Bunun yanında yapay zeka ürünlerine talebin artabileceğine yönelik beklentilerin gücünü koruması da pay piyasalarını olumlu etkiledi. Bu gelişmelere karşın yapay zeka yatırımlarının maliyetleri artırdığına dair endişeler, piyasalarda risk unsuru olmaya devam ediyor.
Küçük ABD şirketlerinin hisseleri de piyasalardaki yükselişlerde etkili oldu. Geçen hafta ABD’de açıklanan iş gücü piyasasına ilişkin verilerin kötü gelmesi ülke ekonomisine ilişkin endişeleri öne çıkartırken, Fed’e yönelik faiz indirimi beklentileri yeniden değerlendirildi. Para piyasalarındaki fiyatlamalarda, Fed’in haziran ayına kadar faiz indirimine gitmeyeceğine yönelik güçlü tahminler bir miktar zayıfladı.
ABD’de bu hafta açıklanacak enflasyon ve tarım dışı istihdam verisi piyasaların odağında yer alıyor. Analistler, açıklanacak verilerin piyasaların yönü üzerinde belirleyici olabileceğini belirterek, yatırımcıların söz konusu verilerin açıklanmasıyla Fed’in bundan sonraki politikalarına ilişkin ipucu arayacağını söyledi.
Ekonomik verilerin yanı sıra Jeopolitik riskler de yakından takip ediliyor. ABD Başkanı Donald Trump, İran ile Umman’ın başkenti Maskat’ta yürütülen dolaylı görüşmeleri “çok iyi” olarak nitelendirdi ve İran’ın yeni bir anlaşma yapma isteğini güçlü bir şekilde gösterdiğini belirtti.
İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan da ABD ile yapılan görüşmenin ileriye doğru atılmış bir adım olduğunu söyledi.
Öte yandan Trump, İran’dan doğrudan ya da dolaylı olarak mal veya hizmet alan ülkelerin ürünlerine ek gümrük vergisi uygulanabilmesini öngören başkanlık kararnamesini imzaladı.
Kararnameye göre, ABD’nin İran’dan doğrudan veya dolaylı olarak mal veya hizmet alan ülkelerden ithal ettiği ürünlere, yüzde 25 oranında ek gümrük vergisi uygulanabilecek.
ABD Hazine Bakanı Scott Bessent de İranlı liderlerin “deliler gibi” ülke dışına para aktardıklarını belirterek, “Bu, sonun yaklaştığını bildiklerine dair iyi bir işaret.” dedi.
İran’da bir dolar kıtlığı yarattıklarını söyleyen Bessent, bunun geçen yıl aralık ayında İran’daki en büyük bankalardan birinin batmasıyla doruk noktaya ulaştığını kaydetti.
Bessent, bu nedenle İran Merkez Bankasının para basmak zorunda kaldığını, İran para biriminin serbest düşüşe geçtiğini, enflasyonun patladığını ve sonuç olarak ülkede halkın sokaklara döküldüğünü anlattı.
Makroekonomik veri tarafında da ABD’de Michigan Üniversitesi tarafından ölçülen tüketici güven endeksi, şubatta 57,3’e çıkarak beklentilerin üzerinde gerçekleşti.
ABD’de bu hafta açıklanacak enflasyon verileri öncesi yayımlanan veriler, tüketicilerin kısa vadeli enflasyon beklentisinin ocakta yüzde 4’ten yüzde 3,5’e inerek Ocak 2025’ten bu yana en düşük seviyesine gerilediğini gösterdi. Uzun vadeli enflasyon beklentisi ise art arda ikinci ayda yükselerek yüzde 3,3’ten yüzde 3,4’e çıktı.
Para politikası cephesinde ise Fed yetkililerinin açıklamaları izlenirken, Fed Başkan Yardımcısı Philip Jefferson, ABD ekonomisinin görünümüne ilişkin “temkinli iyimser” olduğunu, güçlü verimlilik artışının enflasyonun bankanın hedefine dönmesine yardımcı olabileceğini belirtti.
San Francisco Fed Başkanı Mary Daly de iş gücü piyasasındaki zayıflığa karşı bir ya da iki faiz indiriminin daha gerekebileceğini düşündüğünü ifade etti.
Bu gelişmelerle, ABD’nin 10 yıllık tahvil faizi 2 baz puan artışla yüzde 4,23’te, dolar endeksi yatay seyirle 97,6 seviyesinde seyrediyor.
Fed’in faiz indirimlerine devam edeceğine yönelik öngörüler ve dolar endeksindeki zayıflamayla altının onsu yüzde 1,6 artışla 5 bin 32 dolardan, gümüşün onsu yüzde 5,6 yükselişle 81,8 dolardan işlem görüyor.
ABD ile İran arasındaki görüşmelerden sonra jeopolitik risklerin bir nebze azalmasıyla Brent petrolün varil fiyatı yüzde 0,8 azalışla 67,1 dolarda seyrediyor. Bitcoin de yüzde 0,1 artışla 70 bin 800 dolara yükseldi.
New York borsası yükseldi
New York borsası teknoloji şirketlerinin öncülüğünde cuma günü yükseldi. Amazon ve Alphabet gibi şirketlerin yapay zeka harcamalarındaki artışın çip şirketlerine fayda sağlayacağı beklentisiyle çip hisseleri yükseldi. Nvidia’nın hisseleri yüzde 7,9, Advanced Micro Devices (AMD) hisseleri yüzde 8,3 ve Broadcom hisseleri yüzde 7,1 değer kazandı.
Hızla gelişen yapay zeka araçlarının bazı şirketlere yönelik talebi azaltabileceği endişeleriyle zorlu bir hafta geçiren yazılım şirketlerinin hisselerinde de toparlanma görüldü. Bu şirketlerden Oracle’ın hisseleri yüzde 4,7 ve CrowdStrike’ın hisseleri yüzde 4,9 yükseldi.
Bu gelişmelerle, Dow Jones endeksi yüzde 2,47, S&P 500 endeksi yüzde 1,97 ve Nasdaq endeksi yüzde 2,18 değer kazandı. ABD’de endeks vadeli kontratlar güne yükselişle başladı.
Dow Jones endeksi 50.169,65 puanla rekor seviyeyi gördü.
Analistler, cuma günü risk iştahında yeniden toparlanmalar görüldüğünü belirterek, yatırımcıların teknoloji hisselerinden uzaklaşarak çeşitlendirme yapmak istemesinin de ABD’de Dow Jones endeksinin rekor kırmasına katkı verdiğini aktardı.
Avrupa borsaları yükseldi
Küresel piyasalarda artan risk iştahıyla Avrupa borsalarında görülen yükselişlere karşın, bölgede jeopolitik gerilimler ve siyasi belirsizlik öne çıkıyor.
Avrupa Birliği (AB), Rusya’nın petrol ihracatına denizcilik hizmetleri yasağını içeren ve bankaları, kripto işlemleri ve petrol taşıyan gölge filoyu hedef alan yeni yaptırım paketi hazırladı.
AB Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, cuma günü Rusya’ya yönelik hazırladıkları 20. yaptırım paketinin detaylarına ilişkin açıklamalarda bulundu.
“Yeni yaptırım paketi, enerji, finansal hizmetler ve ticareti kapsıyor.” ifadesini kullanan von der Leyen, “Enerji konusunda, Rus ham petrolü için tam bir denizcilik hizmetleri yasağı getiriyoruz. Bu, Rusya’nın enerji gelirlerini daha da azaltacak ve petrolü için alıcı bulmayı daha da zorlaştıracaktır.” değerlendirmesinde bulundu.
Öte yandan İngiltere Başbakanlık Genel Sekreteri Morgan McSweeney, ABD’li Jeffrey Epstein’la ilişkisi ortaya çıkan Peter Mandelson’u Washington Büyükelçisi olarak Başbakan Keir Starmer’a önerdiğini belirterek, görevinden istifa etti.
Bu gelişmelerle İngiltere Başbakanı Keir Starmer’ın görevini kaybedebileceği yönündeki spekülasyonlar da öne çıktı.
Makroekonomik veri tarafında Almanya’da sanayi üretimi, aylık yüzde 1,9 ile beklentilerin üzerinde geriledi.
Bu gelişmelerle, İngiltere’de FTSE 100 endeksi yüzde 0,59, Almanya’da DAX 40 endeksi yüzde 0,94, Fransa’da CAC 40 endeksi yüzde 0,43 ve İtalya’da FTSE MIB 30 endeksi yüzde 0,13 arttı. Avrupa’da endeks vadeli kontratlar güne yükselişle başladı.
Nikkei 225 endeksi rekor seviyeyi gördü
Asya borsalarında da Japonya’daki erken genel seçim sonuçlarının ardından sert yükselişler görüldü. Japonya’da düzenlenen erken genel seçim sonuçlarına göre, Başbakan Takaiçi Sanae liderliğindeki Liberal Demokratik Parti (LDP) yarışı tarihe geçecek bir farkla kazandı.
Devlet televizyonu NHK’nin sandık sayım sonuçlarına dayandırdığı haberine göre Takaiçi’nin partisi LDP, parlamentonun alt kanadı Temsilciler Meclisindeki 465 sandalyeden 316’sını kazandı.
LDP sandalye sayısını 198’den 316’ya yükseltti ve böylelikle iktidar partisi mecliste sandalyelerin 3’te 2’si kabul edilen 310 sandalye eşiğini geçti.
Bu sonuçla LDP, İkinci Dünya Savaşı sonrası Japonya’da bu başarıyı elde eden ilk parti unvanını elde etti.
Takaiçi Sanae, Japonya’da 2022’de suikast sonucu hayatını kaybeden eski Başbakan Abe Şinzo’nun geleneğinden geliyor. Mali genişleme yoluyla büyümeyi canlandırmayı savunan Takaiçi’nin daha fazla mali teşvik lehine bir eğilim göstermesi Japonya borsasındaki sert yükselişleri destekledi.
Seçim sonuçlarının ardından Japonya’da tahvil piyasasında da satış baskısı öne çıktı. Japonya’da 10 yıllık tahvil faizi 4 baz puan artışla yüzde 2,27’ye çıktı.
Analistler, bu seçim sonuçlarıyla Takaiçi’nin daha sert mali genişleme politikaları izleyebileceğini, bu durumun da enflasyonist endişelerin artmasına neden olduğunu söyledi.
Öte yandan, bu zafer Takaiçi’ye istikrarlı bir çoğunluk sağladı ve mali teşvik, yapay zeka, yarı iletkenler, enerji güvenliği ve stratejik reformlar konusunda kararlı adımlar atmasını mümkün kılıyor.
Japonya’da Nikkei 225 endeksi 57 bin 337 puanla rekor seviyeyi gördü. Söz konusu gelişmelerle kapanışa yakın Japonya’da Nikkei 225 endeksi yüzde 4,2, Güney Kore’de Kospi endeksi yüzde 3,7, Hong Kong’da Hang Seng endeksi yüzde 1,4 ve Çin’de Şanghay bileşik endeksi yüzde 1,1 yükseldi.
VİOP akşam seansında yükseldi
Cuma günü satış ağırlıklı bir seyir izleyen Borsa İstanbul’da BIST 100 endeksi, günü yüzde 0,49 değer kaybederek 13.521,96 puandan tamamladı.
Borsa İstanbul Vadeli İşlem ve Opsiyon Piyasası’nda (VİOP) BIST 30 endeksine dayalı şubat vadeli kontrat ise cuma günü akşam seansında normal seans kapanışına göre yüzde 0,6 artışla 15.089,00 puandan tamamladı.
Dolar/TL, cuma gününü yüzde 0,2 artışla 43,6026’dan tamamlarken, bugün bankalararası piyasanın açılışında önceki kapanışın hemen üzerinde 43,6130’dan işlem görüyor.
Analistler, bugün yurt içinde veri gündeminin sakin olduğunu, yurt dışında ise Euro Bölgesi’nde Sentix yatırımcı güven endeksinin takip edileceğini belirterek, teknik açıdan BIST 100 endeksinde 13.400 ve 13.300 puanın destek, 13.700 ve 13.800 puanın ise direnç konumunda olduğunu ifade etti.
