KKTC’de suç gelirlerinin aklanması ve terörün finansmanıyla mücadelede önemli bir role sahip Mali Bilgi Edindirme Birimi’ne (MABEB) 2019 yılında yapılan “Şüpheli İşlem Bildirimleri ve İhbarlar” içinde özellikle “müşteri profiline uymayan para hareketleri” ile “öğrenci profiline uymayan para hareketlerindeki” ciddi artış dikkat çekti.
STANDARD Kıbrıs’ın analiz ettiği MABEB’in raporuna göre geçen yıl ‘müşteri profiline uymayan para hareketlerinde’ %223.53 oranında, ‘öğrenci profiline uymayan para hareketlerinde’ ise %114.04 oranında artış oldu.
Mali Bilgi Edindirme Birimi’ne 2019’da bin 076 (1,076) “şüpheli işlem bildirimi” (ŞİB), 32 Ek ŞİB ve 115 adet ihbar yapıldı. 2018’de bu rakamlar 2 bin 456 ŞİB, 68 Ek ŞİB ve 143 adet ihbar olmuştu. 2018’de ayrıca, MABEB’e ŞİB kapsamında ihbar edilen kişi sayısı 2 bin 649’a çıkarken, 2019’da bu rakam bin 154 (1,154) kişi düzeyinde kayıtlara geçti.
Geçen yıl MABEB’e gelen ‘Şüpheli İşlem Bildirimleri’ içinde özellikle, “müşteri profiline uymayan para hareketlerinde” sıra dışı bir artış gözlendi.
2018’de bin 921 (1,921) adetle patlayan “Yasal olmayan bet-bahis şüphesiyle yapılan bildirimlerde” ise %73.97 oranında düşüş saptandı. Ancak, yine de bu suç kapsamında yapılan 504 adet ŞİB, tüm ŞİB’ler içinde %45’lik payla ilk sırada geliyor.
PROFİLE UYMAYAN PARA HAREKETLİLİĞİ
Mali Bilgi Edindirme Birimi’nin 2019 raporundaki bilgilere göre geçen yıl, Öğrenci Profiline Uymayan Para Hareketleri konusunda 152, Müşteri Profiline Uymayan Para Hareketleri konusunda 110 işlem yapıldı. Ayrıca, Kaynağı Belirsiz Kazançlar konusunda 78, Sınır Kapılarında Yakalanan Paralar konusunda 68, Yüksek Miktarlı Para Hareketleri konusunda da 53 şüpheli işlem bildirimi alındı.
Şüpheli İşlem Bildirimleri içinde ayrıca 25 Dolandırıcılık İhbarı, 23 Sahte Havale işlemi dikkat çekerken, Serbest Liman Şirketlerinin Şüpheli Para Hareketleri konusunda 19, Vergi Kaçırmak Amacıyla Ticari İşlemleri Şahıs Hesabında Yapma konusunda 14, şüpheli Kripto Para İşlemi konusunda da 9 bildirim kayıtlara geçti.
2018’E GÖRE DÜŞÜŞ VAR
Para Kambiyo ve İnkişaf Sandığı İşleri Dairesi bünyesinde faaliyet gösteren Mali Bilgi Edindirme Birimi’nin 2019 raporuna göre, 2015’te 669 olan toplam ŞİB sayısı 2016’da 564, 2017’de 789’a çıkarken, 2018 ise %220 artışla 2 bin 524’e ulaştı. Toplam ŞİB sayısı 2019 yılında ise yaklaşık %56 oranında düşüş göstererek 1,108 olduğu saptandı ancak, söz konusu rakam 2018’den sonra kayıtlara geçen en yüksek ikinci rakam olarak değerlendirildi.
Rapordaki bilgilere göre, gelen ihbarlarla ilgili yapılan incelemede 2015 yılında 79 olan ihbar sayısı 2016’da 96, 2017’de 69, 2018’de ise 143 olurken, 2019’da %20 düşerek, 115’e geriledi.
Raporda ayrıca, “gelen bildirimleri destekleyerek işlemlerle ilgili gelişmeleri takip etmeye olanak sağlayan ek ŞİB’ler MABEB’in analizlerinin ve değerlendirmelerinin daha etkin bir şekilde yürütülmesini sağlayarak istihbarati bilgi akışında devamlılık yaratmaktadır” denilerek ek ŞİB sayılarına da yer verildi.
Rapora göre, ek ŞİB sayıları 2015’te 140, 2016’da 92, 2017’de 30, 2018’de 68 ve 2019’da da 32 düzeyinde gerçekleşti.
ETKİN MÜCADELE, ÖNLEYİCİ TEDBİR…
MABEB’in 2019 raporunda, 2016 yılından itibaren artış gösteren ŞİB sayılarının, 2019 yılında düşüş gösterdiğine işaret edilirken, düşüş konusunda şu değerlendirmeye yer verildi:
“2019 yılındaki ŞİB sayısındaki düşüşün, Mali Suçlarla Mücadele Amirliğinin karapara ve karapara aklama ile etkin mücadele noktasında önleyici tedbirler bağlamında yaptığı operasyonlar neticesinde kamuoyunda farkındalık yaratmasından ve caydırıcılık oluşturmasından kaynaklandığı değerlendirilmektedir.
Suç geliri aklama ile mücadele çalışmalarında memnuniyet verici olan bir diğer olgu ise bildirim kalitesinin yıllar içerisinde artış göstermesidir. ŞİB’lerdeki kalite artışının ise MABEB personelinin, yükümlülerin uyum görevlileri ile sürekli iletişim halinde bulunarak gelen bildirimler hakkında düzenli ve koordineli bir şekilde çalışma yapmasından kaynaklandığı değerlendirilmektedir.
Böylelikle gerek soruşturma aşamasında gerekse mal varlıklarına tedbir koyma aşamasında daha olumlu sonuçlar alınabilmektedir.”
